زیانی داخستنی تێلێگرام لە کوردستان و باشترین جێگرەوەکانی

‌

وێستگەنیوز- فیردەوس دڵشاد

بڕیاری دەستەی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکانی عێراق بۆ بلۆککردنی ئەپڵیکەیشنی تێلێگرام و پێدانی مۆڵەتی 30 ڕۆژ بە کۆمپانیاکە، تەنیا مشتومڕێکی ئەمنی و یاسایی نییە، بەڵکو دڵەڕاوکێی لە ناو هەزاران خوێندکار، فێرخواز و خاوەن کاری ئۆنلایندا دروست کردووە؛ چونکە تێلێگرام لە هەرێمی کوردستان تەنیا ئەپێکی نامەناردن نییە، بەڵکو بووەتە ژێرخانێکی سەرەکی بۆ خوێندن و بازرگانیی دیجیتاڵی.

بڕیارەکەی بەغدا و هەڵوێستی هەرێمی کوردستان

دەستەی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکانی عێراق دوێنێ دووشەممە، 16ـەی تشرینی دووەمی 2026 لەسەر ڕاسپاردەی سەرۆک وەزیرانی عێراق، بڕیاری داخستنی تێلێگرامی لە عێراقدا ڕاگەیاند و مۆڵەتی 30 ڕۆژی دایە کۆمپانیاکە بۆ ڕێکخستنەوەی دۆخی یاسایی خۆیان، ئەمە لە کاتێکدایە پێشتر و لە سەرەتای مانگی نیسانی 2026ـیشدا تێلێگرام لە پارێزگاکانی عێراق جگە لە هەرێمی کوردستان داخرا، کە ئەو کات سەرچاوە حکومییەکان هۆکارەکەیان بۆ ڕێگریکردن لە چالاکیی گرووپە چەکدارەکان، کەمکردنەوەی هێرشی درۆن و پاراستنی داتای کەسیی هاووڵاتییان گەڕاندەوە.

سەبارەت بە هەڵوێستی هەولێر، وتەبێژی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، تا ئێستا هیچ نووسراوێکی فەرمییان لە دەستەی ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکانی عێراقەوە بەدەست نەگەیشتووە؛ جەختیشی کردەوە کە لە کاتی گەیشتنی نووسراوی فەرمیدا، دوای بەدواداچوون بۆ ڕەهەندە یاسایی و ئەمنییەکان و لەژێر ڕۆشنایی یاسای وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن ژمارە 19ـی ساڵی 2011، بڕیارێک دەدەن کە لە بەرژەوەندیی گشتیی هاووڵاتییاندا بێت.

بۆچی تێلێگرام لە کوردستان تەنیا ئەپێکی نامەناردن نییە؟

لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا، تێلێگرام لە هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی پلاتفۆرمێکی سادەی پەیوەندیکردن دەرچووە و بووەتە یەکێک لە پایە گرنگەکانی ژیانی ڕۆژانەی گەنجان، بەتایبەت لە سێ بواری سەرەکیدا:

کەرتی خوێندن و زانکۆکان: لە زۆربەی زانکۆ، پەیمانگە و تەنانەت قۆناغەکانی ئامادەییشدا، تێلێگرام بووەتە کتێبخانەیەکی گەورەی دیجیتاڵی. هەزاران خوێندکار بۆ وەرگرتنی مەلزەمە، پەرتووکیPDF، تۆماری دەنگیی وانەکان، خشتەی تاقیکردنەوەکان و ئەرشیفی وانەکانی ساڵانی پێشوو پشت بە گرووپ و کەناڵەکانی تێلێگرام دەبەستن.

بازاڕی ئۆنلاین و بژێویی هەزاران کەس: سەدان فرۆشگای ئۆنلاین، بریکاری بازرگانی، خولە زمانەوانی و تەکنەلۆژییەکان، کارمەندانی بواری فریلانسینگ و بازاڕی دراوە دیجیتاڵییەکان، کاروبارەکانیان لە ڕێگەی کەناڵ و بۆتە ئۆتۆماتیکییەکانی تێلێگرامەوە بەڕێوە دەبەن.

گواستنەوەی فایلی قورس و خێرایی: بە پێچەوانەی زۆربەی ئەپەکانی دیکە، تێلێگرام ڕێگە بە ناردنی فایلی قورس تا 2 گێگابایت بۆ بەکارهێنانی ئاسایی و ئەرشیفکردنی هەمیشەیی داتاکان دەدات، کە ئەمەش بۆ میدیا، دیزاینەران و مامۆستایان تایبەتمەندییەکی گرنگە.

ئەگەر دوای 30 ڕۆژەکە هەرێمیش بگرێتەوە، جێگرەوە چییە؟

لە ئەگەری جێبەجێکردنی بڕیاری داخستنەکە لە تەواوی عێراق و هەرێمی کوردستاندا دوای تەواوبوونی مۆڵەتە 30 ڕۆژییەکە، شارەزایان و بەکارهێنەران پێویستە بەپێی جۆری بەکارهێنان پەنا بۆ جێگرەوەی جیاواز ببەن، چونکە هیچ ئەپێک بە تەنیا هەموو تایبەتمەندییەکانی تێلێگرامی تێدا کۆ نەبووەتەوە:

بۆ خوێندن و ئەرشیفکردنی وانەکان: پلاتفۆرمەکانی گووگڵ کلاسروم (Google Classroom) و گووگڵ درایڤ (Google Drive) باشترین و ڕێکخراوترین جێگرەوەن بۆ هەڵگرتن و دابەشکردنی مەلزەمە و فایلەکان. هاوکات مایکرۆسۆفت تیمز (Microsoft Teams) و دیسکۆرد (Discord) دەتوانن بۆ بەڕێوەبردنی وانە و کۆرسە ئۆنلاینەکان جێگەی گرووپەکانی تێلێگرام بگرنەوە.

بۆ بازرگانان، فرۆشیارانی ئۆنلاین و کەناڵەکان: کەناڵ و کۆمەڵگەکانی واتسئەپ (WhatsApp Channels & Communities) و کەناڵەکانی ئینستاگرام (Instagram Broadcast Channels) گونجاوترین بژاردەن بۆ ڕاگرتنی پەیوەندی لەگەڵ کڕیاراندا؛ هەرچەندە سنووردارترن لە ڕووی قەبارەی فایل و نەبوونی بۆتی پێشکەوتووەوە. هەروەها بۆ کاروباری بازرگانیی گەورەتر، دروستکردنی وێبسایت یان ئەپڵیکەیشنی تایبەت وەک جێگرەوەیەکی جێگیرتر سەیر دەکرێت.

بۆ نامە و پاراستنی نهێنی: ئەپڵیکەیشنی سیگناڵ (Signal) و واتسئەپ (WhatsApp) بۆ پەیوەندیی ڕۆژانە و گواستنەوەی نامەی پارێزراو بەکار دەهێنرێن.

مەترسیی پەنابردن بۆ VPN و پرۆکسی

یەکێک لەو هەنگاوانەی لە کاتی داخستنی هەر پلاتفۆرمێکدا بە خێرایی بڵاو دەبێتەوە، بەکارهێنانی بەرنامەکانی VPN و **پرۆکسی (Proxy)**ـیە. بەڵام شارەزایانی ئاسایشی ئەلیکترۆنی بەردەوام هۆشداری دەدەن لەوەی کە زۆربەی ئەو VPN و پرۆکسییە بێبەرامبەرانەی سەرچاوەیان نادیارە، مەترسیی دزینی زانیارییە کەسییەکان، هاککردنی هەژمارە بانکی و کۆمەڵایەتییەکان و لاوازکردنی خێرایی ئینتەرنێتیان هەیە.

دەرئەنجام

ئێستا چاوەکان لەسەر دوو ئەگەرن لە ماوەی ئەم 30 ڕۆژەدا: یان کۆمپانیای تێلێگرام لەگەڵ بەغدا دەگاتە ڕێککەوتن لەسەر پێداچوونەوە بە ناوەڕۆکە نایاساییەکاندا، یان لە ئەگەری بلۆککردنیدا، حکومەتی هەرێمی کوردستان هاوشێوەی ئەزموونی مانگی نیسانی 2026 هاوسەنگی لە نێوان پێداویستیی ئەمنی و بەرژەوەندیی خوێندن و بژێویی هەزاران هاووڵاتیی هەرێمدا ڕادەگرێت. تا ئەو کاتەش، باشترین هەنگاو بۆ خوێندکاران و خاوەن کارەکان ئەوەیە کە پێشوەختە کۆپییەکی فایل و کڕیارەکانیان بۆ پلاتفۆرمێکی جێگرەوە بپارێزن.


AM:11:46:17/11/2026


ئه‌م بابه‌ته 188 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌



لێرەوە کۆمێنت بنوسە لە فەیسبوک دەردەکەوێت