سی ئای ئەی یارمەتیدەر بوو لە دەستنیشانکردنی شوێنی کۆبوونەوەی سەرکردەکانی ئێران

نووسینی: جولیان ئای بارنز، ڕۆنێن بێرگمان، ئێریک شمیت و تایلەر پەیجەر
سەرچاوە:نیویۆرکتایمز
وەرگێڕانی:وێستگەنیوز

بەپێی وتەی ئەو کەسانەی ئاگاداری ئۆپەراسیۆنەکەن، کوژرانی ڕێبەری باڵای ئێران و بەرپرسانی دیکەی باڵای ئەو وڵاتە دوای هەماهەنگی و هاوبەشکردنی زانیارییە هەواڵگرییە وردەکانی نێوان وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل هات.

کەمێک پێش ئەوەی وڵاتە یەکگرتووەکان و ئیسرائیل ئامادەبن بۆ دەستپێکردنی هێرش بۆ سەر ئێران، ئاژانسی هەواڵگری ناوەندی ئەمریکا (C.I.A.) شوێنی گرنگترین ئامانجی دەستنیشان کرد: ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران.

بەپێی وتەی سەرچاوە ئاگادارەکان، سی ئای ئەی بۆ ماوەی چەندین مانگ چاودێری ئایەتوڵڵا خامنەیی کردووە و زانیاری وردی لەسەر شوێن و شێوازی جوڵەکانی کۆکردووەتەوە. پاشان ئاژانسەکە زانیویەتی کە کۆبوونەوەیەکی بەرپرسانی باڵای ئێران بەیانی ڕۆژی شەممە لە کۆمەڵگەیەکی سەرکردایەتی لە دڵی تاران بەڕێوەدەچێت. لە هەمووی گرنگتر، سی ئای ئەی زانیویەتی کە ڕێبەری باڵا لەو شوێنە دەبێت.

بەرپرسانی ئاگادار دەڵێن، وڵاتە یەکگرتووەکان و ئیسرائیل بڕیاریاندا کاتی هێرشەکەیان بگۆڕن بۆ ئەوەی سوود لەم زانیارییە هەواڵگرییە نوێیە وەربگرن. ئەم زانیارییانە دەرفەتێکی زێڕینی بۆ هەردوو وڵات ڕەخساند تا سەرکەوتنێکی خێرا و یەکلاکەرەوە بەدەستبهێنن: لەناوبردنی بەرپرسانی باڵای ئێران و کوشتنی ئایەتوڵڵا خامنەیی.

نەمانی خێرای ڕێبەری باڵای ئێران ڕەنگدانەوەی ئەو هەماهەنگییە نزیکە بوو کە لە نێوان ئەمریکا و ئیسرائیلدا هەبوو پێش هێرشەکە. هەروەها دەریخست کە سەرکردەکانی ئێران نەیانتوانیوە ڕێکاری پێویست بگرنەبەر بۆ پاراستنی خۆیان لە کاتێکدا کە ئیسرائیل و ئەمریکا ئاماژەی ڕوونیان دابوو کە ئامادەکاری بۆ شەڕ دەکەن.

سی ئای ئەی زانیارییە هەواڵگرییەکانی خۆی کە بە "زۆر ورد" وەسف کراون لەسەر شوێنی خامنەیی، ڕادەستی ئیسرائیل کردووە. ئەو کەسانەی زانیارییەکانیان ئاشکرا کردووە، نەیانویستووە ناویان بهێنرێت بەهۆی هەستیاری بابەتەکە و پلانە سەربازییەکان.

ئیسرائیل بە بەکارهێنانی زانیارییە هەواڵگرییەکانی ئەمریکا و زانیارییەکانی خۆی، ئۆپەراسیۆنێکی جێبەجێ کرد کە چەندین مانگ بوو پلانی بۆ دادەنا: کوشتنی ئامانجدار بۆ سەرکردە باڵاکانی ئێران.

حکومەتەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل کە سەرەتا پلانیان هەبوو هێرشەکە لە شەودا و لەژێر پەردەی تاریکیدا ئەنجام بدەن، بڕیاریاندا کاتەکە بگۆڕن بۆ بەیانی ڕۆژی شەممە تا سوود لە کۆبوونەوەی بەرپرسان لە کۆمەڵگەی حکومی لە تاران وەربگرن. بڕیار بوو سەرکردەکان لەو شوێنە کۆببنەوە کە نووسینگەکانی سەرۆکایەتی کۆمار، ڕێبەری باڵا و ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێرانی لێیە.

ئیسرائیل دەستنیشانی کردبوو کە کۆبوونەوەکە بەرپرسانی باڵای بەرگری ئێران دەگرێتەوە، لەوانە: محەمەد پاکپوور (فەرماندەی گشتی هێزی وشکانی سوپای پاسداران)، عەزیز نەسیرزادە (وەزیری بەرگری)، ئەدمیراڵ عەلی شەمخانی (سەرۆکی ئەنجومەنی سەربازی)، سەید مەجید مووسەوی (فەرماندەی هێزی ئاسمانی سوپای پاسداران)، محەمەد شیرازی (جێگری وەزیری هەواڵگری) و کەسانی دیکە.

ئۆپەراسیۆنەکە نزیکەی کاتژمێر ٦ی بەیانی بە کاتی ئیسرائیل دەستیپێکرد، کاتێک فڕۆکە جەنگییەکان لە بنکەکانیانەوە فڕین. هێرشەکە پێویستی بە ژمارەیەکی کەم لە فڕۆکە هەبوو، بەڵام بە تەقەمەنی دوورهاوێژ و زۆر ورد پڕکرابوون.

دوو کاتژمێر و پێنج خولەک دوای فڕینی فڕۆکەکان، نزیکەی کاتژمێر ٩:٤٠ی بەیانی بە کاتی تاران، مووشەکە دوورهاوێژەکان لە کۆمەڵگەکەیان دا. لە کاتی هێرشەکەدا، بەرپرسانی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران لە باڵەخانەیەکی ناو کۆمەڵگەکەدا بوون و خامنەیی لە باڵەخانەیەکی دیکەی نزیک ئەوێ بوو.

بەرپرسێکی بەرگری ئیسرائیل لە پەیامێکدا کە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز بینیویەتی، نووسیویەتی: "هێرشەکەی ئەم بەیانییە بە شێوەیەکی هاوکات لە چەند شوێنێکی تاران ئەنجامدرا، کە لە یەکێکیاندا کەسایەتییە باڵاکانی ئاستی سیاسی-ئەمنیی ئێران کۆببوونەوە."

ئەو بەرپرسە وتیشی، سەرەڕای ئامادەکارییەکانی ئێران بۆ شەڕ، ئیسرائیل توانی "سەرسوڕمانی تاکتیکی" لە هێرشەکەیدا بەدەستبهێنێت. کۆشکی سپی و سی ئای ئەی ئامادەنەبوون لێدوان لەسەر ئەم بابەتە بدەن.

ڕۆژی یەکشەممە، ئاژانسی هەواڵی فەرمی ئێران (ئیرنا) گیانلەدەستدانی دوو سەرکردەی سەربازی باڵای پشتڕاستکردەوە کە ئیسرائیل ڕایگەیاندبوو کوشتوونی: ئەدمیراڵ شەمخانی و جەنەڕاڵ پاکپوور.

ئەو کەسانەی زانیارییان لەسەر ئۆپەراسیۆنەکە داوە، دەڵێن ئەمە بەرهەمی هەواڵگرییەکی باش و چەندین مانگ ئامادەکاری بووە.

حوزەیرانی ڕابردوو، کاتێک پلاندانان بۆ لێدانی ئامانجە ئەتۆمییەکانی ئێران لە ئارادا بوو، سەرۆک ترەمپ ڕایگەیاند کە وڵاتە یەکگرتووەکان دەزانێت ئایەتوڵڵا خامنەیی لە کوێ خۆی حەشارداوە و دەیتوانی بیکوژێت. بەرپرسێکی پێشووی ئەمریکا وتی ئەو زانیارییانە لەسەر هەمان ئەو تۆڕە بووە کە ئەمریکا ڕۆژی شەممە پشتی پێ بەستووە.

بەڵام لەو کاتەوە، ئەو زانیارییانەی کە ئەمریکا توانیویەتی کۆیان بکاتەوە تەنها باشتر بوون. لە کاتی ئەو شەڕە ١٢ ڕۆژەیەی ساڵی ڕابردوو، ئەمریکا زانیاری زیاتری دەستکەوتووە لەسەر ئەوەی چۆن ڕێبەری باڵا و سوپای پاسداران لە کاتی فشاردا پەیوەندی دەکەن و دەجوڵێنەوە. ئەمریکا ئەو زانیارییانەی بەکارهێنا بۆ بەهێزکردنی توانای خۆی لە چاودێریکردنی خامنەیی و پێشبینیکردنی جوڵەکانی.

هەروەها ئەمریکا و ئیسرائیل زانیاری وردیان لەسەر شوێنی ئەفسەرە سەرەکییەکانی هەواڵگری ئێران کۆکردبووەوە. لە هێرشە بەردەوامەکانی دوای لێدانی کۆمەڵگەی سەرکردایەتی لە ڕۆژی شەممە، ئەو شوێنانەی کە سەرکردە هەواڵگرییەکانی لێ دەمانەوە، کرانە ئامانج.

بەپێی وتەی سەرچاوەکان، گەورە ئەفسەری هەواڵگری ئێران ڕزگاری بووە، بەڵام ڕیزەکانی باڵای ئاژانسە هەواڵگرییەکانی ئێران تێکشکێنراون.

*وێستگەنیوز بابەتەکەی وەک خۆی وەرگێڕاوە.

PM:12:33:01/03/2026

ئه‌م بابه‌ته 380 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

لێرەوە کۆمێنت بنوسە لە فەیسبوک دەردەکەوێت