له‌گه‌ڵ هه‌ژانی شاره‌كه‌ به‌هۆی هێرشه‌ ئاسمانییه‌كانه‌وه‌، ترس و دڵه‌ڕاوكێ تاران ده‌گرێته‌وه‌


سەرچاوە:نیویۆرک تایمز
نووسینی: فه‌رناز فه‌سیحی و ئێریكا سۆلۆمۆن

وەرگێڕانی:وێستگەنیوز 

ئێرانییه‌كان ده‌ستیان به‌ رۆژی یه‌كه‌می هه‌فته‌ی كاركردنیان ده‌كرد كاتێك هێرشه‌كانی ئه‌مریكا و ئیسرائیل خه‌ڵكیان ناچار كرد له‌ به‌شه‌كانی پایته‌خت ڕابكه‌ن و دایك و باوكان به‌ په‌له‌ بچن بۆ هێنانه‌وه‌ی منداڵه‌كانیان له‌ قوتابخانه‌كان.

ڕێك له‌و كاته‌ی ئێرانییه‌كان به‌یانی شه‌ممه‌ ده‌ستیان به‌ هه‌فته‌ی كاركردنیان كرد، هێرشه‌كانی ئه‌مریكا و ئیسرائیل دانیشتووانی ترساوی تارانیان ڕوانه‌ی شه‌قامه‌كان كرد و دایك و باوكان به‌ په‌له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ئه‌و قوتابخانانه‌ی كه‌ تازه‌ منداڵه‌كانیان لێ دانابوو.
به‌پێی گوته‌ی ئه‌و شایه‌تحاڵانه‌ی قسه‌یان بۆ ڕۆژنامه‌ی "نیویۆرك تایمز" كردووه‌، شێواوی و نادیاری باڵی به‌سه‌ر شاره‌ قه‌ره‌باڵغه‌كه‌دا كێشا، كه‌ پایته‌ختی ئێرانه‌، له‌و كاته‌ی ته‌قینه‌وه‌كان شاره‌كه‌یان هه‌ژاند.

عه‌لی، بازرگانێكی خه‌ڵكی تاران، له‌ نامه‌یه‌كی تێكستدا ڕایگه‌یاندووه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ زۆرێك له‌ كارمه‌نده‌كانی له‌ ئۆفیسه‌كه‌یدا دانیشتبوو كاتێك گوێیان له‌ دوو ته‌قینه‌وه‌ بووه‌ له‌گه‌ڵ ده‌نگی فڕۆكه‌ جه‌نگییه‌كان كه‌ به‌ ئاسماندا ده‌ڕۆیشتن. ئه‌و وتی كارمه‌نده‌كان به‌ هاواره‌وه‌ له‌ باڵه‌خانه‌كه‌ ڕایانكردووه‌. ئه‌ویش وه‌ك چه‌ند دانیشتوویه‌كی تری شاره‌كه‌ كه‌ قسه‌یان بۆ "تایمز" كردووه‌، داوای كرد ناوی ته‌واوی ئاشكرا نه‌كرێت چونكه‌ له‌ سه‌لامه‌تی خۆی ده‌ترسا.

له‌ گه‌ڕه‌كی ده‌وڵه‌مه‌ند و پڕ له‌ دارستانی "میرداماد"، حه‌میدڕه‌زا زه‌ند، یه‌كێك له‌ دانیشتووان، باسی له‌وه‌ كردووه‌ كه‌ لانی كه‌م ١٠ فڕۆكه‌ی جه‌نگی بینیوه‌ به‌سه‌ر سه‌ریاندا ده‌فڕین، له‌ كاتێكدا خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌ ڕایانكردووه‌ته‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان و هه‌ندێك شۆفێریش ئۆتۆمبێله‌كانیان له‌ ناو جه‌نجاڵی هاتووچۆدا به‌جێهێشتووه‌. له‌گه‌ڵ ده‌نگی زه‌نگی ئه‌مبوڵانسه‌كان له‌ پاشبنه‌مادا، دانیشتووانی تر به‌ په‌له‌ ده‌چوون بۆ هێنانه‌وه‌ی منداڵه‌كانیان له‌ قوتابخانه‌.

عه‌لی زه‌ینالیپوور، كه‌ په‌یامنێرێكی "تایمز" له‌ ڕێگه‌ی ئه‌پڵیكه‌یشنی "كڵه‌ب هاوس"ه‌وه‌ په‌یوه‌ندی پێوه‌ كردووه‌، وتی: "به‌ په‌له‌ چووم بۆ قوتابخانه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كچه‌كه‌م له‌ قوتابخانه‌ی ناوه‌ندی بهێنمه‌وه‌. كچه‌كان له‌ ژێر قادرمه‌كاندا خۆیان شاردبووه‌وه‌ و ده‌یانگریا. به‌ڕێوه‌به‌ره‌كه‌ نه‌یده‌زانی چی ڕوویداوه‌ - هه‌مووان زۆر ترسابوون."

گوڵشه‌ن فه‌تحی، له‌سه‌ر سه‌ربانی شوقه‌كه‌ی له‌ گه‌ڕه‌كی "ڤه‌له‌نجه‌ك" له‌ باكووری تاران، باسی له‌ بینینی خولی دووه‌می فڕۆكه‌ جه‌نگییه‌كان كرد.

ئه‌و وتی: "خه‌ڵك له‌سه‌ر سه‌ربانه‌كان وه‌ستاون و سه‌یری ئاسمان ده‌كه‌ن و ئاماژه‌ بۆ خواره‌وه‌ ده‌كه‌ن. ده‌توانیت گوێت له‌ هاواری ژنان بێت. هه‌ندێك له‌ دراوسێكانم به‌ره‌و ئۆتۆمبێله‌كانیان ڕاده‌كه‌ن. هه‌ست ده‌كه‌ین له‌ ناو فیلمێكداین."

له‌ ناوچه‌ی "پاسداران"، كه‌ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی گه‌وره‌ی هێزه‌كانی سوپای پاسدارانی ئێرانی لێیه‌، دانیشتووان گوێیان له‌ چه‌ندین ته‌قینه‌وه‌ بووه‌ كه‌ په‌نجه‌ره‌كانی هه‌ژاندووه‌.

ئه‌سفه‌ندیار، ئه‌ندازیارێك كه‌ له‌و ناوچه‌یه‌ ده‌ژی، له‌ نامه‌یه‌كی تێكستدا نووسیویه‌تی: "منداڵه‌كانم ده‌گریان و ترساون، له‌ ناو حه‌مامه‌كه‌دا كۆبووینه‌ته‌وه‌، نازانین چی بكه‌ین. ئه‌مه‌ تۆقێنه‌ره‌."

كاتێك هه‌واڵی ته‌قینه‌وه‌كان له‌ شاره‌كانی تری ئێران له‌ میدیا ناوخۆییه‌كاندا بڵاوبوونه‌وه‌، په‌یوه‌ندییه‌ ته‌له‌فۆنییه‌كان ده‌ستیان به‌ پچڕان كرد. دانیشتوویه‌ك به‌ ناوی مه‌هسا وتی كه‌ له‌ پاسداران ڕاده‌كات به‌بێ ئه‌وه‌ی بتوانێت په‌یوه‌ندی به‌ ئازیزانیه‌وه‌ بكات بۆ ئه‌وه‌ی پێیان بڵێت بۆ كوێ ده‌چێت.

كاتێك ئیسرائیل له‌ مانگی حوزه‌یرانی ڕابردوودا هێرشی له‌ناكاوی كرده‌ سه‌ر ئێران، زیاتر بنكه‌ سه‌ربازی و ئه‌تۆمییه‌كانی كرده‌ ئامانج و له‌ تاران هێرشی كرده‌ سه‌ر زنجیره‌ی فه‌رمانده‌یی باڵای سه‌ربازی. به‌پێی گوته‌ی دانیشتووانی ناوچه‌كه‌ و میدیا ناوخۆییه‌كان، هێرشه‌كانی ڕۆژی شه‌ممه‌ زۆر فراوانتر ده‌رده‌كه‌وتن، له‌وانه‌ ئامانجه‌ سیاسییه‌كانی وه‌ك وه‌زاره‌تی هه‌واڵگری، ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری و كۆمه‌ڵگه‌ی "پاستۆر" كه‌ سه‌رۆك كۆمار و ڕێبه‌ری باڵا، ئایه‌توڵڵا عه‌لی خامنه‌یی، به‌گشتی لێی نیشته‌جێن.

ئه‌م هێرشانه‌ له‌ ساتێكی هه‌ستیاردا بۆ ئێران دێن، كه‌ حكومه‌ته‌كه‌ی مانگی ڕابردوو سه‌ركوتكردنێكی توندی ده‌ستپێكرد بۆ كپكردنه‌وه‌ی خۆپیشاندانه‌ سه‌رتاسه‌رییه‌كان كه‌ داوای كۆتاییهێنان به‌ ده‌سه‌ڵاتی ئایینی ئێرانیان ده‌كرد.

ئاریان، دانیشتوویه‌كی شارۆچكه‌ی "ئه‌كباتان" له‌ ڕۆژئاوای پایته‌خت، وتی هه‌موو ئێرانییه‌كان تووڕه‌ نه‌بوون كاتێك سه‌یری دووكه‌ڵی ته‌قینه‌وه‌كانیان ده‌كرد، وتیشی هه‌ندێك له‌ خزمه‌كانی ده‌ستخۆشییان له‌ هێرشه‌كان ده‌كرد. ئه‌و وتی ده‌یتوانی گوێی له‌ ده‌نگی خه‌ڵك بێت له‌ ده‌ره‌وه‌ی باڵه‌خانه‌كه‌ی كه‌ دروشمی "بژی شا"یان ده‌وته‌وه‌، كه‌ ئاماژه‌یه‌ بۆ پاشای ئێران كه‌ له‌ شۆڕشی ١٩٧٩دا له‌سه‌ر كار لادرا و كۆماری ئیسلامی هاته‌ سه‌ر ده‌سه‌ڵات.

كاتێك فڕۆكه‌ جه‌نگییه‌كان هێرشیان كرده‌ سه‌ر ناوچه‌ جیاجیاكانی وڵات، سه‌رۆك تره‌مپ په‌یامێكی ڤیدیۆیی بڵاوكرده‌وه‌ و به‌ ئێرانییه‌كانی ڕاگه‌یاند كه‌ "كاتژمێری ئازادیتان نزیكه‌" و داوای لێكردن دوای وه‌ستانی بۆردومانه‌كان دژی حكومه‌ت ڕاپه‌ڕن.
هه‌ندێك له‌ ئێرانییه‌كان گاڵته‌یان به‌و داوایه‌ ده‌هات.

لاله‌، پارێزه‌ر و دایكی دوو منداڵ، له‌ چاوپێكه‌وتنێكی ته‌له‌فۆنیدا وتی: "ته‌نها شتێك كه‌ ئێستا له‌ مێشكماندایه‌ گه‌یشتنه‌ به‌ شوێنێكی سه‌لامه‌ت. كه‌س ئێستا بیری لای خۆپیشاندان نییه‌."



PM:01:27:28/02/2026


ئه‌م بابه‌ته 320 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌



لێرەوە کۆمێنت بنوسە لە فەیسبوک دەردەکەوێت

هەواڵی پەیوەندیدار

زۆرترین خوێندراو