دۆسیەکانی ئێپستاین و جیهانی شاراوەی دەستەبژێرانی دوور لە لێپرسینەوە


سەرچاوە:نیویۆرک تایمز
نووسینی: ڕۆبێرت دراپەر
وەرگێڕانی:وێستگەنیوز

ڕۆژنامەنووسان و توێژەران مانگەکانی داهاتوو بە وردبوونەوە لە دۆسیەکانی ئێپستاین بەسەر دەبەن بۆ گەڕان بەدوای ڕەفتاری تاوانکاریی زیاتر یان لایەنێکی نوێی پیلانگێڕی.


بەڵگەنامەکان بەوردەکارییەکی زۆرەوە، چالاکییە نهێنییەکانی پێشووی نوخبەیەکی دوور لە لێپرسینەوە ئاشکرا دەکەن، کە زۆربەیان لە پیاوانی دەوڵەمەند و دەسەڵاتداری بوارەکانی بازرگانی، سیاسەت، ئەکادیمیا و بواری نمایش پێکدێن. لاپەڕەکان چیرۆکی تاوانبارێکی قێزەون دەگێڕنەوە کە لەلایەن ئەو چینە دەسەڵاتدارەی تێیدا دەژیا ڕێگەی پێدرابوو، تەنها لەبەر ئەوەی شتی هەبوو پێشکەشیان بکات: پارە، پەیوەندی، ئاهەنگی نانی ئێوارەی شاهانە، فڕۆکەیەکی تایبەت، دوورگەیەکی گۆشەگیر و لە هەندێک حاڵەتیشدا سێکس.

ئەو چیرۆکەی دەربازبوون لە سزا ئێستا لە ناوەڕاستی هەڵکشانی توڕەیی پۆپۆلیستی و نایەکسانییەکی هەمیشە لە زیادبوودا، زۆر زیاتر جێگەی سەرسوڕمانە، ڕەفتارە هاوشێوەکانی کالیگولای جێفری ئێپستاین و هاوڕێکانی لە ماوەی دوو دەیەیەکدا ڕوویاندا کە تێیدا کەرتی پیشەسازی ئەمریکا ڕووی لە پاشەکشە کرد و قەیرانی ڕەهنی خانووبەرە ڕوویدا، کە تێیدا ملیۆنان ئەمریکی ماڵەکانیان لەدەستدا.

ئەگەر ئامانجی ئێپستاین دروستکردنی دیوارێکی پاراستن بووبێت لە دەوری دەستدرێژییەکانی بە دەورەدان لەلایەن کەسانی خاوەن پەیوەندیی بەهێز، ئەوا لە کۆتاییدا شکستی هێنا، بەڵام هەم پێش و هەم دوای ئەوەی بۆ یەکەمجار بەهۆی دەستدرێژیکردنە سەر کچان دادگایی کرا.

نامەگۆڕینەوەکانی باس لە تۆڕێک لە کەسان دەکەن کە ژیانی شاهانەیان پێچەوانەی ململانێکانی ئەمریکییە ئاساییەکان بوو. لە ناوەندی ئەو تۆڕەشدا دەستدرێژیکەرێکی سێکسی هەبوو کە وادیار بوو لە لوتکەی جیهاندایە.

نیکۆڵ هێمەر، پرۆفیسۆری مێژوو لە زانکۆی ڤاندەربێڵت کە زۆر لەسەر کلتووری سیاسی دەنووسێت، وتی: "لە چەند ساڵی ڕابردوودا زۆر شتمان دەربارەی ئابڕووچوونەکەی ئێپستاین بیستووە. کەچی خەڵک هێشتا بە قەبارەی تێوەگلانی نوخبەکان لە جیهانەکەیدا تووشی شۆک دەبن. ئەمە ئاستێکە لە گەندەڵی کە ئێستا خەڵک بە تەواوی دەیبینن".

لە ساڵی ٢٠٠٢، ئێپستاین میوانداری بیڵ کلینتۆن، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا و کیڤن سپەیسی ئەکتەری کرد لە گەشتێکدا بۆ وڵاتانی ئەفریقا بە فڕۆکە تایبەتەکەی.

بەهرەکەی لە میوانداریکردندا سەرنجی یەکێک لە دەوڵەمەندترین پیاوانی جیهانی ڕاکێشا، ئیلۆن مەسک، کە لە ساڵی ٢٠١٢دا ئیمەیڵی بۆ ئێپستاین ناردبوو و پرسیبووی، "چ ڕۆژێک/شەوێک کێویترین ئاهەنگ لە دوورگەکەت بەڕێوەدەچێت؟" (مەسک لە سۆشیاڵ میدیا وتوویەتی کە "پەیوەندییەکی زۆر کەمی لەگەڵ ئێپستاین هەبووە و بانگهێشتە دووبارەبووەکانی بۆ چوون بۆ دوورگەکەی ڕەتکردووەتەوە.")، هەروەها بێگومان هاوڕێیەتیی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ هەبوو.

هەروەها چاکەی لەگەڵ چەندین کەس کردووە و تێکەڵی بووە، لەوانە: وودی ئالن؛ نۆام چۆمسکی، زمانەوان و ڕۆشنبیر؛ کینێس دبلیو ستار، ڕاوێژکاری سەربەخۆ لە لێکۆڵینەوەکەی کلینتۆن؛ کاترین ڕوملەر، ڕاوێژکاری پێشووی کۆشکی سپی ئۆباما کە شەوی پێنجشەممە لە پۆستی ڕاوێژکاری گشتی گۆڵدمان ساکس دەستی لەکارکێشایەوە لە نێوان وردبینی لە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئێپستاین؛ ستیڤن کەی بانۆن، یەکێک لە هاوپەیمانە سیاسییە سەرەکییەکانی سەرۆک ترەمپ؛ دیپاک چۆپرا، گورووی نیوئەیج ؛ باری جۆزێفسن، بەرهەمهێنەری فیلم؛ لۆرێنس ئێچ سەمەرز، سەرۆکی پێشووی زانکۆی هارڤارد و وەزیری پێشووی گەنجینە؛ ئەندرۆ ماونتباتن-ویندزۆر، شازادە ئەندرۆی پێشوو؛ سارا فێرگسۆن، دووچێسی پێشووی یۆرک؛ شازادەی جێنشین مێت-ماریت لە نەرویج؛ و کۆمەڵێک لە زەبەلاحەکانی بواری دارایی.

جەیمس ئی ستایلی، کە بەم دواییانە لە پۆستی بەڕێوەبەری جێبەجێکاری بارکلایز دەستی لەکارکێشایەوە لە دوای تۆمەتەکانی پەیوەست بە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئێپستاین، لە ساڵی ٢٠١٤دا ئیمەیڵی بۆ ئێپستاین ناردبوو و پێشنیاری ئەوەی کردبوو کە ئەمریکییە پلە باڵاکانی وەک خۆیان دوورن لەوەی هەرگیز ڕووبەڕووی ڕاپەڕینێکی پۆپۆلیستی ببنەوە وەک ئەو ناڕەزایەتییانەی لەو کاتەدا لە بەرازیل ڕوویاندا.

بە ئاماژەدان بە ڕیکلامەکانی سوپەربۆڵ لەو ساڵەدا، ستایلی نووسیویەتی، "هەمووی دەربارەی ڕەشپێستە مۆدێرنەکانە لە ئۆتۆمبێلە مۆدێرنەکاندا لەگەڵ ژنە سپیپێستەکان. ئەو گروپەی کە دەبوو لە شەقامەکاندا بن، کڕدراون. لەلایەن جەی-زی-یەوە".

سروشتی شۆککەری هەندێک لە ئاشکراکردنەکان، لەگەڵ ناوبانگ و پێگەی ئەوانەی لە دەوروبەری بەڕێز ئێپستاین بوون، هیچ کاریگەرییەکی نەبووە لە بێدەنگکردنی تیۆرییەکانی پیلانگێڕی کە ڕەفتارەکانی ئەو دروستی کردن و هەم ڕاستڕەو و هەم چەپڕەوەکان هەوڵیانداوە وەک چەکێک بۆ دەستکەوتی سیاسی بەکاری بهێنن. ئەگەر هەر شتێک بێت، کۆمەڵە وردەکارییە نوێیەکان بوونەتە هۆی دروستبوونی گومان و لێکدانەوەی نوێی پڕ لە دڵەڕاوکێ کە بنەمایەکی ڕاستی کەمیان هەیە یان هەر نییانە.

لە ساڵی ٢٠١٤دا، بەڕێز ئێپستاین ئیمەیڵێکی لە هاوکارێکیەوە پێگەیشت کە ناوەکەی سڕاوەتەوە و تێیدا هاتبوو: "سوپاس بۆ شەوێکی خۆش، بچووکترین کچت کەمێک سەرکێش بوو". لە ئیمەیڵێکی تریدا، ئێپستاین ڕێنمایی وەرگرێکی کردووە کە ناوەکەی ئەویش سڕاوەتەوە بۆ کڕینی چەندین یاری سێکسی، و دەڵێت، "دەمهەوێت بەو پەڕی پیسی، ناشرینی و خەیاڵاوییەوە قسە بکەیت... ئەوە مێشکت ئازاد دەکات. وەک پژمینێکی مێشک وایە".

ئێپستاین لە ساڵی ٢٠٠٩دا بۆ وەرگرێکی تری نادیار، کە ڕۆژی چوارشەممە لە دانیشتنێکی ئەنجومەنی نوێنەراندا وەک سوڵتان ئەحمەد بن سولایم، بازرگانێکی دەسەڵاتداری ئیماراتی ناسێنرا، نوسیوێتی: "لە کوێیت؟ باشیت؟ ڤیدیۆی ئەشکەنجەدانەکەم بەدڵ بوو."

بەهۆی نەبوونی زانیاری دەربارەی بارودۆخەکە، ئەم جۆرە نامانە دەبنە جێگەی گومان دەربارەی ماناکانیان و دەرفەتی نوێ دەدەنە ئەو کەسانەی مەبەستیانە سەرنج بۆ لای خۆیان و بۆچوونەکانیان ڕابکێشن.

یاریدەدەرێکی ئێپستاین لە ساڵی ٢٠١١دا بۆی نووسیوە، "گوێزی هیندی گەنج و شیرینم لە تایلەندەوە بۆت داوا کرد و تازە گەیشتن، تەنها بۆ ئەوەی ناچار نەبیت شەربەتی شتە پیرە موودارەکان بخۆیتەوە".

بۆ نیشاندانی ئەوەی کە چۆن تەنانەت شتە ئاساییەکانیش دەکرێت بۆ ناو پیلانگێڕی ڕابکێشرێن، ئاماژەدانە بەردەوامەکان بۆ پیتزا ژیانێکی نوێیان بەخشیوە بە تیۆری پیلانگێڕی "پیتزاگەیت"ی ساڵی ٢٠١٦ کە پێشتر ڕەتکرابووەوە، کە تێیدا دەوترا دیموکراتە دیارەکان منداڵان لە ژێرزەمینی چێشتخانەیەکی واشنتۆن ئەشکەنجە دەدەن و دەستدرێژییان دەکەنە سەر.

ئەوەی کە شوێن و کەسایەتییەکانی ناو پیتزاگەیت نزیکەی بە تەواوی جیاوازن لەوانەی لە دۆسیەکانی ئێپستایندا دەردەکەون، ڕێگری لە هەندێک کەس نەکردووە لەوەی پێداگری بکەن لەسەر ئەوەی پەیوەندییەک هەیە.

لە ئاڵوگۆڕێکی ئیمەیڵدا لە ساڵی ٢٠١٨، پزیشکی میز و میزەڕۆی ئێپستاین، دکتۆر هاری فیش، ئاگاداری کردووەتەوە کە "دەتوانیت دەرمانەکانت نوێ بکەیتەوە" و "دوای ئەوەی بەکارت هێنان، دەستەکانت بشۆ و با بچین پیتزا و سۆدەی ترێ بخۆین" — تێکەڵەیەکی سەیر کە لە چەندین ئیمەیڵدا لە نێوان ئەو دوو پیاوەدا بەکارهاتووە کە دکتۆر فیش نووسیویەتی "کەس ناتوانێت لێی تێبگات." (دکتۆر فیش وەڵامی داواکارییەکی ئیمەیڵی نەدایەوە بۆ لێدوان).

تاکەر کارلسۆن، پێشکەشکاری پۆدکاستی ڕاستڕەو، لە بەرنامەکەیدا لە ڕۆژی هەینی رایگەیاند، "ئەم ئاڵوگۆڕە بوو کە وای لێکردین بیر بکەینەوە، ڕەنگە ئەو پیلانگێڕییەی پیتزاگەیت کە مێژوویەکی زۆرە ڕەتکراوەتەوە، لە ڕاستیدا ڕەت نەکرابێتەوە، و ڕەنگە پێویست بکات کەسێک لە نزیکەوە سەیری ئەمە بکاتەوە".

هێمەر، پرۆفیسۆرەکەی ڤاندەربێڵت، وتی کە سروشتی تەمومژاوی ژیانی ئێپستاین، لەگەڵ بەرهەمهێنانی سەرپێیی بەڵگەنامەکان لەلایەن ئیدارەی ترەمپەوە، "بێگومان دەبێتە هۆی بەهێزکردنی تۆنێک لە تیۆرییەکانی پیلانگێڕی".

بۆ نموونە، تۆمارە ڤیدیۆییە نوێیە بڵاوکراوەکانی زیندانەکە کە بەڕێز ئێپستاین تێیدا بە مردوویی دۆزرایەوە، ئاماژە بەوە دەکەن کە کەسێک کە پێشتر لە تۆمارەکاندا هەژمار نەکراوە، لە درەنگانی ئەو ئێوارەیەدا بە ئاراستەی خانەکەی ئێپستاین جوڵاوە.

ئەمە وای لە هەندێک لە لێکۆڵەرانی ئینتەرنێت کردووە بگەنە ئەو ئەنجامەی کە بەڕێز ئێپستاین، کە مردنەکەی لە دەستبەسەری فیدراڵیدا لە ساڵی ٢٠١٩ وەک خۆکوشتن دیاری کرا، ڕەنگە کوژرابێت، هەندێکی تر گومانی ئەوە دەکەن کە ڕەنگە ئەو هەر نەمردبێت، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی ئێپستاین لە وتەیەکدا لە ساڵی ٢٠١٧دا شایەتی دابوو کە تاتۆیەکی وایەری دڕکاوی لەسەر بازووی چەپی هەیە، بەڵام هیچ تاتۆیەکی لەو شێوەیە لە وێنە بڵاوکراوەکانی ئەم دواییەی تەرمەکەیدا نابینرێت.

ڕۆ خانا، نوێنەری دیموکراتی کالیفۆرنیا کە لەگەڵ مارجۆری تایلۆر گرین، کۆنگرێسمانی پێشووی کۆماری، و تۆماس ماسی نوێنەری کۆماری کێنتاکی کاری کرد بۆ تێپەڕاندنی یاسایەک کە ناچاری دەکات بەڵگەنامەکان بڵاوبکرێنەوە، تیۆرییەکانی پیلانگێڕی ڕەتکردەوە، بەڵام لە چاوپێکەوتنێکدا وتی: "دەبێت لە خۆمان بپرسین چۆن نوخبەیەکمان بەرهەمهێناوە کە تا ئەم ڕادەیە پێنەگەیشتوو، بێباک و لەخۆباییە".

گرین، کە لای ترەمپ متمانەی لەدەستدا بەهۆی داواکارییە بەردەوامەکانی بۆ بڵاوکردنەوەی دۆسیەکانی ئێپستاین، وتی هەست بە جۆرێک لە ڕاستی دەکات دەربارەی ڕەفتاری چینێکی فەرمانڕەوای پیاو کە ئاشکرا بوون. وتی، "دۆسیەکان تێڕوانینێکی ناوەکیمان پێ دەدەن بۆ جیهانێک کە هەموومان پێمان وابوو بوونی هەیە و هەموومان بە تیۆریستی پیلانگێڕ ناودەبراین لەبەر وتنی ئەوە".

لە کاتێکدا تۆڕە سەرسوڕهێنەرەکەی پەیوەندییەکانی بەڕێز ئێپستاین بۆ هەندێک کەس وای نیشان دەدات کە ئەو وەک بوکەڵەجوڵێنەرێک بووە و بڕیارەکانی بۆ گروپێکی نهێنی لە نوخبەکان داوە، هەمان ئەو تۆڕە لانی کەم هەندێک بەڵگە بۆ پێچەوانەکەی پێشکەش دەکات، ئێپستاین سەرۆکەکان و ئەندامانی کابینەی وەک هاوڕێی خۆی هەژمار دەکرد، بەڵام کاریگەرییەکەی لەسەر بڕیارسازی سیاسی ئەمریکا زۆر کەم بوو.

هاوڕێکانی لە میدیادا خاوەن ڕۆژنامەکان و بەڕێوەبەرانی کەناڵە تەلەفزیۆنییەکان نەبوون، بەڵکو ئەوانە بوون کە لە خوارەوەی زنجیرەکەدا بوون، لەوانە مایکل وۆڵفی نووسەر و لاندۆن تۆماس جونیۆر، پەیامنێری دارایی نیویۆرک تایمز، کە دوای ئەوەی دانی بەوەدا نا کە داوای پارەی لە ئێپستاین کردووە بۆ خێرخوازییەکی کەسی، ڕۆژنامەکەی بەجێهێشت، بە شێوەیەکی بەرچاو، لە ناو گروپەکەیدا هیچ داواکاری گشتی فیدراڵی، دادوەر یان کەسایەتییەکی جێبەجێکردنی یاسا نەبوون کە بتوانن ڕێگەی پێ بدەن لە دادپەروەری ڕابکات.

لە کۆتاییدا، بەڕێز ئێپستاین دەستگیرکرا، تۆمەتی تاوانی سێکسی مەترسیداری ئاڕاستە کرا و لە زینداندا گیانی لەدەستدا لە کاتێکدا چاوەڕێی دادگایی کردن بوو. هاوکارەکەشی، گیسلاین ماکسوێڵ، هێشتا لە زینداندایە.

گرین وتی، هێشتا ئەمە دوورە لە لێپرسینەوەیەکی تەواو. ئاماژەی بەوە کرد کە هیچ کام لە هاوڕێ یان هاوکارە پیاوەکانی ئێپستاین بەهۆی ڕەفتارەکانیانەوە زیندانی نەکراون. وتی: "ئێستاش ئیدارەکە دەڵێت کاتی ئەوە هاتووە تێپەڕین؟ من نابیستم هیچ کام لە قوربانییەکان ئەوە بڵێن".


AM:11:26:14/02/2026


ئه‌م بابه‌ته 116 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌



لێرەوە کۆمێنت بنوسە لە فەیسبوک دەردەکەوێت