چۆمسکی پەیوەندیی قووڵتری لەگەڵ ئێپستاین هەبووە، بەڵگەنامەکان ئاشکرای دەکەن

وێستگه‌نیوز -
فەیلەسوفەکە و بازرگانە سێکسییەکە لە پەیوەندیدا بوون ماوەیەکی زۆر, دوای ئەوەش کە ئێپستاین بە تۆمەتی هاندانی لەشفرۆشی لەگەڵ منداڵێکی خوار تەمەن سزادرا.

زمانەوان و فەیلەسوفی ناودار نۆام چۆمسکی بە "بەهادارترین ئەزموون" ناوی بردووە کە "پەیوەندی بەردەوام"ی لەگەڵ جێفری ئێپستاین پاراستووە، کە لەو کاتەدا ماوەیەکی زۆر بوو بە تۆمەتی هاندانی لەشفرۆشی لەگەڵ منداڵێکی خوار تەمەن سزادرا بوو، بەپێی ئەو ئیمەیڵانەی کە لە سەرەتای مانگی تشرینی دووەمدا لەلایەن یاسادانەرانی ئەمریکاوە بڵاوکراونەتەوە.

ئەم جۆرە لێدوانانەی چۆمسکی، یان ئەوانەی بۆی گەڕێندراونەتەوە، ئاماژە بەوە دەکەن کە پەیوەندییەکەی لەگەڵ ئیپستاین قووڵتر بووە لەو گفتوگۆ سیاسی و ئەکادیمییە ناوبەناوانەی کە پێشتر بانگەشەی بۆ دەکرد.

چۆمسکی تەمەن ٩٦ ساڵ، هەروەها بەپێی ڕاپۆرتەکان دانی بەوەدا ناوە کە نزیکەی ٢٧٠ هەزار دۆلاری لە هەژمارێکی پەیوەندیدار بە ئێپستاین وەرگرتووە لە کاتی ڕێکخستنی دابەشکردنی پارە هاوبەشەکانی پەیوەست بە یەکەم هاوسەرگیری لە کۆی دوو هاوسەرگیرییەکەی، هەرچەندە پرۆفیسۆرەکەی پەیمانگای تەکنەلۆژیای ماساشوستس (MIT) پێداگری کردووە کە "یەک سەنت"یش بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەو سەرمایەدارە ناودارە خراپەکەوە نەهاتووە.

ئەو ئیمەیڵانەی کە لە ١٢ی تشرینی دووەمدا لەلایەن ئەندامانی کۆماریی لیژنەی چاودێری ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا ئاشکرا کران، بە گشتی وردەکارییەکانی ئەو نامەگۆڕینەوانەیان تێدابوو کە ئێپستاین لەگەڵ کەسایەتییە سیاسی، ئەکادیمی و بازرگانییە دیارەکاندا هەیبووە، لەوانە لاری سەمەرز وەزیری گەنجینەی کۆشکی سپی لە سەردەمی بیل کلینتۆن و ستیڤ بانۆن، هاوپەیمانی دێرینی دۆناڵد ترەمپ. جگە لەوەش، ئاشکرای دەکەن کە ئێپستاین و چۆمسکی ئەوەندە نزیک بوون کە باسی ئارەزووە مۆسیقییەکان و تەنانەت پشووەکانی داهاتووشیان کردووە.

لەوانەیە گرنگترین بەڵگەنامەی پەیوەندیدار بە چۆمسکی، نامەیەکی پشتگیری بێت بۆ ئێپستاین کە بۆ چۆمسکی دەگەڕێندرێتەوە و بە سڵاوی "بۆ هەر کەسێک کە پەیوەندیدارە" دەست پێدەکات. نامەکە بەرواری لەسەر نییە، بەڵام واژۆیەکی تایپکراوی ناوی چۆمسکی تێدایە و ئاماژە بە پێگەی ئەو دەکات وەک پرۆفیسۆری فەخری لە زانکۆی ئەریزۆنا، ڕۆڵێک کە لە ساڵی ٢٠١٧دا دەستی پێکردووە، وەک چۆن یەکەمجار لەلایەن دەزگای هەواڵی WBUR لە ماساشوستس بڵاوکرایەوە.

ئێپستاین لە ساڵی ٢٠٠٨ لە فلۆریدا دانی بە تۆمەتەکانی هاندانی لەشفرۆشی و هاندانی لەشفرۆشی لەگەڵ منداڵێکی خوار تەمەن نا. ئەو ١٣ مانگ لە سزای ١٨ مانگییەکەی بەسەر برد و لە تەمموزی ٢٠٠٩دا ئازاد کرا.

لە نامەی پشتگیرییەکەی چۆمسکی کە لەلایەن ڕۆژنامەی گاردیانەوە دوای بڵاوکردنەوەی لەلایەن لیژنەی چاودێری کۆمارییەکانەوە پێداچوونەوەی بۆ کراوە، هاتووە: "من جێفری ئێپستاینم پێش نیو دەرزەن ساڵ ناسی. لەو کاتەوە لە پەیوەندییەکی بەردەوامدا بووین، لەگەڵ زۆر گفتوگۆی درێژ و زۆرجار قووڵ دەربارەی کۆمەڵێکی زۆر فراوان لە بابەتەکان، لەوانە پسپۆڕی و کارە پیشەییەکانی خۆمان، بەڵام کۆمەڵێکی تریش کە ئارەزووی هاوبەشمان تێیاندا هەبووە. ئەمە بۆ من بەهادارترین ئەزموون بووە."

ڕوون نییە ئایا چۆمسکی نامەکەی بۆ کەس ناردووە یان نا. لەگەڵ ئەوەشدا، نامەکە ستایشی ئێپستاین دەکات بۆ فێرکردنی چۆمسکی "دەربارەی ئاڵۆزییەکانی سیستەمی دارایی جیهانی" بە شێوەیەک کە "ڕۆژنامەگەری بازرگانی و گۆڤارە پیشەییەکان" نەیانتوانیوە بیکەن. نامەکە شانازی بەوەوە دەکات کە ئێپستاین چەندە پەیوەندییەکانی بەهێز بووە.

لە نامەکەدا هاتووە: "جارێکیان، کاتێک باسی ڕێککەوتنەکانی ئۆسلۆمان دەکرد، جێفری تەلەفۆنەکەی هەڵگرت و پەیوەندی بەو دیپلۆماتکارە نەرویجییەوە کرد کە سەرپەرشتی دەکردن، ئەمەش بووە هۆی ئاڵوگۆڕێکی زیندوو." نامەکە باس لەوە دەکات کە چۆن ئێپستاین ڕێکیخستووە بۆ چۆمسکی تاوەکو چاوی بە کەسێک بکەوێت کە "بە وردی لێکۆڵینەوەی لەسەر کردبوو و لەسەری نووسیبوو": ئیهود باراک، سەرۆک وەزیرانی پێشووی ئیسرائیل.

نامەکە بەردەوام دەبێت و دەڵێت ئێپستاین یارمەتی هەوڵەکانی ڤالێریا، هاوسەری دووەمی چۆمسکی داوە بۆ ناساندنی ئەو بە "جیهانی جاز و سەرسوڕهێنەرەکانی".

لە کۆتاییدا هاتووە: "کاریگەریی گەڕانی بێ سنووری جێفری، زانیارییە فراوانەکانی، تێڕوانینە قووڵەکانی و هەڵسەنگاندنە وردەکانی تەنها بەهۆی سادەیی و بێ فیزبوونیەوە زیاتر دەبێت، بەبێ هیچ شوێنەوارێکی خۆبەگەورەزانین. ئەو بە خێرایی بوو بە هاوڕێیەکی زۆر بەنرخ و سەرچاوەیەکی بەردەوامی ئاڵوگۆڕ و هاندانی فیکری."

پەیوەندییەکی تری جێی سەرنج کە چۆمسکی و ئێپستاین تێیدا بەشدارن، ئیمەیڵێکی ساڵی ٢٠١٥یە کە تێیدا ئێپستاین پێشنیاری بەکارهێنانی شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی لە نیویۆرک و نیو مەکسیکۆ بۆ چۆمسکی دەکات.

ئیمەیڵەکان ئاماژە بەوە ناکەن ئایا چۆمسکی سوودی لەو پێشنیارە وەرگرتووە یان نا، کە وردەکارییەکانی لە کاتێکدا دەرکەوتن کە هەندێک بەرپرس هەوڵ دەدەن لێکۆڵینەوە لە تۆمەتەکانی تاوانەکانی ئێپستاین بکەن لە کۆمەڵگەیەکی کێڵگەیی کە خاوەنی بووە لە دەرەوەی سانتا فێ، نیو مەکسیکۆ.

ئارەزووی خەڵک بۆ کەیسی ئێپستاین لە مانگەکانی ڕابردوودا زیادی کردووە دوای ئەوەی ترەمپ  کە هاوڕێیەکی پێشووی بوو  بەڵێنی دا لیستی تەواوی کڕیارانی ئەو سەرمایەدارە کۆچکردووە بڵاو بکاتەوە لە کاتی کێبڕکێی سەرکەوتووانەی بۆ خولی دووەمی سەرۆکایەتی لە ساڵی ٢٠٢٤دا. بەڵام دوای ئەوەی لە مانگی یەکدا دەستبەکاربوو، وەزارەتی دادەکەی ترەمپ ڕایگەیاند کە هیچ لیستێکی لەو شێوەیە بوونی نییە و وتی کە هیچ فایلێکی زیادە پەیوەست بە دادگاییکردنی ئێپستاین بڵاو ناکاتەوە، ئەمەش بووە هۆی تووڕەیی هەردوو پارتەکە کە سەرۆک هەوڵیدا وەک "فێڵێکی" دیموکراتەکان ناوی ببات.

بەڵام فشارەکان ئەوەندە زۆر بوون کە ترەمپ ڕۆژی چوارشەممە پڕۆژەیاسایەکی واژۆ کرد کە فەرمان بە وەزارەتی دادەکەی دەکات زیاتر لەوەی کە بە کۆی گشتی بە "فایلەکانی ئێپستاین" ناسراوە، بڵاو بکاتەوە.

چۆمسکی تەنها ئەکادیمییەکی ناوداری ماساشوستس نییە کە لە سکانداڵی ئێپستایندا تێوەگلابێت. ڕۆژی چوارشەممە، لاری سەمەرز دەستی لە ڕۆڵی وانەبێژی لە زانکۆی هارڤارد کێشایەوە، کە پێشتر سەرۆکی بوو ، دوای ئەوەی نامەگۆڕینە ئیمەیڵییەکانی لەگەڵ ئێپستاین پرسیارەکانی دەربارەی پەیوەندییەکەیان زیندوو کردەوە.

لە بەیاننامەیەکدا کە MIT بۆ WBUR و گاردیانی ناردووە، ڕەتیکردەوە لێدوان لەسەر چۆمسکی بدات بەڵام وتی زانکۆکە لە ساڵی ٢٠٢٠دا پێداچوونەوەی بە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئێپستاین کردووە. بەیاننامەکە دەڵێت: "دوای ئەو پێداچوونەوەیە، MIT ژمارەیەک هەنگاوی نا، لەوانە باشترکردنی پرۆسەکانی وەرگرتنی دیاری و بەخشینی پارە بۆ چوار ڕێکخراوی قازانج نەویست کە پشتگیری لە ڕزگاربووانی دەستدرێژی سێکسی دەکەن."

زانکۆی ئەریزۆنا دەستبەجێ وەڵامی داواکارییەکی بۆ لێدوان لەسەر چۆمسکی نەدایەوە. چۆمسکیش وەڵامی نەدایەوە. هەروەها ڤالێریا واسەرمان چۆمسکی، کە وتەبێژی هاوسەرەکەیەتی  و لە کانوونی دووەمی ٢٠١٧دا ئیمەیڵێکی بۆ ئێپستاین ناردووە و داوای لێبوردنی کردووە کە چەند ڕۆژێک پێشتر پیرۆزبایی ڕۆژی لەدایکبوونی لێ نەکردووە.

بەپێی ئەو ئیمەیڵانەی کە لەلایەن کۆمارییەکانی لیژنەی چاودێری ئەنجومەنی نوێنەرانەوە بڵاوکراونەتەوە، ئەو بۆ ئێپستاین نووسیویەتی: "هیوادارم ئاهەنگێکی باشت گێڕابێت! من و نۆام هیوادارین بەم زووانە دووبارە بتبینینەوە و پێکێک بۆ ڕۆژی لەدایکبوونت هەڵبدەین."

چۆمسکی لەو کاتەوەی لە ساڵی ٢٠٢٤دا ڕاپۆرت کرا کە لە بەرازیل دوای جەڵتەی مێشک لە قۆناغی چاکبوونەوەدایە، بە ئاشکرا قسەی نەکردوو.

نووسینی: ڕامۆن ئەنتۆنیۆ ڤارگاس
گاردیان
وەرگێڕانی: وێستگەنیوز

PM:03:54:07/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 196 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

لێرەوە کۆمێنت بنوسە لە فەیسبوک دەردەکەوێت