ترهمپ ئاماده نییه داوای لێبوردن بكات له بڵاوكردنهوهی ڤیدیۆیهكی رهگهزپهرستانهی خێزانی ئۆباما
وێستگهنیوز -
ئهو گرته ڤیدیۆییهی كه دۆناڵد ترهمپ له كاتێكی درهنگانی شهودا و له ناو زنجیرهیهك چالاكیی تۆڕه كۆمهڵایهتییهكاندا بڵاوی كردهوه، بووه هۆی ناڕهزایهتییهكی توند و دهگمهن لهلایهن ئهندامانی پارتهكهی خۆیهوه.
ترهمپ كلیپێكی ڤیدیۆیی ئاشكرای رهگهزپهرستانهی بڵاوكردهوه كه تێیدا باراك ئۆباما، سهرۆكی پێشوو و میشێل ئۆبامای خانمی یهكهمی پێشوو وهك مهیموون نیشان دهدرێن، بهڵام ئهو پێداگری لهسهر ئهوه كرد كه هیچ شتێك نییه داوای لێبوردنی لهسهر بكات، تهنانهت دوای ئهوهی ڤیدیۆكهی سڕییهوه بههۆی ناڕهزایهتییهكانهوه.
كلیپهكه، كه گۆرانی "The Lion Sleeps Tonight"ی لهسهر بوو، له كۆتایی ڤیدیۆیهكی 62 چركهییدا جێگیر كرابوو كه تیۆرییهكانی پیلانگێڕی دهربارهی ههڵبژاردنی 2020 بڵاو دهكردهوه و یهكێك بوو لهو لینكه زۆرانهی كه ترهمپ درهنگانی شهوی پێنجشهممه بڵاوی كردبوونهوه. ئهمه نوێترین ههنگاو بوو له زنجیره كارهكانی ترهمپ بۆ بڵاوكردنهوهی وێنهی سووكایهتیپێكردن و وشهی نهشیاو دهربارهی ئهمریكییه رهشپێستهكان و كهسانی تر.
رۆژی ههینی ترهمپ له كاتی قسهكردن بۆ رۆژنامهنووسان لهناو فڕۆكهی "ئێر فۆرس وهن"دا وتی كه تهنها سهرهتای ڤیدیۆكهی بینیوه."«من تهنها سهیری بهشی یهكهمم كرد، دهربارهی ساختهكاری دهنگدهران بوو له شوێنێك، له جۆرجیا. ههموو شتهكهم نهبینی".
پاشان ههوڵیدا لۆمهكه دوور بخاتهوه و ئاماژهی بهوهدا كه لینكهكهی داوه به كهسێكی تر بۆ ئهوهی بڵاوی بكاتهوه. ئهو به رۆژنامهنووسانی وت: (من دام به خهڵكهكه، بهگشتی ئهوان سهیری ههموو شتهكه دهكهن، بهڵام پێدهچێت كهسێك سهیری نهكردبێت.)
لهگهڵ ئهوهشدا، كاتێك فشاری خرایه سهر، ترهمپ هیچ پهشیمانییهكی نیشان نهدا. وتی: (نهخێر، من ههڵهم نهكردووه.)
وهڵامی كۆشكی سپی بۆ ڤیدیۆكه له ماوهی رۆژهكهدا (له سهركێشییهوه بۆ پاشهكشه و پاشان پێداگری) دیمهنێكی سهرنجڕاكێشی ئیدارهیهك بوو كه ههوڵ دهدات زیانهكان كۆنتڕۆڵ بكات لهبهردهم توڕهییهكی بهرفراواندا، لهوانهش لهلایهن پارتهكهی خودی سهرۆكهوه.
كلیپهكه لهگهڵ مێژووی ترهمپدا دهگونجێت له دهربڕینی قسهی سووكایهتیپێكردن دهربارهی رهنگپێستهكان، ژنان و كۆچبهران، ئهو ساڵانێكه خێزانی ئۆبامای كردووهته ئامانج. له سهرانسهری ئیدارهكهی ترهمپدا، وێنه و دروشمه رهگهزپهرستانهكان لهسهر ماڵپهڕ و ئهكاونته حكومییهكان بوونهته شتێكی باو، به جۆرێك كه كۆشكی سپی، وهزارهتی كار و وهزارهتی ئاسایشی نیشتمانی ههموویان ئهو پۆستانهیان بڵاوكردووهتهوه كه دهنگدانهوهی پهیامهكانی باڵادهستیی سپیپێستهكانن.
بهڵام ڤیدیۆ نوێیهكه كاریگهرییهكی وای ههبوو كه وادیار بوو كۆشكی سپی تووشی سهرسوڕمان كردبێت. نیشاندانی ئۆباما و هاوسهرهكهی وهك مهیموون، چهشنێكی رهگهزپهرستانهی كۆنه كه مێژوویهك لهلایهن بازرگانانی كۆیله و جیاكاریخوازهكانهوه بهكارهاتووه بۆ مرۆڤایهتی-داماڵینی رهشپێستهكان و پاساودانی كوشتنی بهكۆمهڵ (lynchings).
له سهرهتادا، كارۆلین لیڤیت سكرتێری رۆژنامهوانی سهرۆك، رهخنهكانی سهر ڤیدیۆكهی پشتگوێ خست و هیچ ههوڵێكی نهدا سهرۆك لهو بابهته دوور بخاتهوه.
خانم لیڤیت بهیانی رۆژی ههینی وتی: "ئهمه له ڤیدیۆیهكی میمی ئینتهرنێتهوه وهرگیراوه كه سهرۆك ترهمپ وهك پاشای دارستان و دیموكراتهكان وهك كارهكتهرهكانی شێری پاشا (Lion King) نیشان دهدات. تكایه واز لهم توڕهییه ساختهیه بهێنن و راپۆرت لهسهر شتێك بكهن كه له راستیدا بۆ خهڵكی ئهمریكا گرنگ بێت".
بهڵام دهنگێكی روونی ناڕهزایهتی لهلایهن كۆمارییهكانی ناو كۆنگرێسهوه دهركهوت، كه بهزۆری دوودڵن له رهخنهگرتن له سهرۆك و به دهگمهن بهو تۆنه توندهی رۆژی ههینی قسه دهكهن.
سیناتۆر تیم سكۆت له كارۆلینای باشوور، كه تهنها كۆمارییهكی رهشپێسته له ئهنجومهنی پیران و هاوپهیمانێكی نزیكی ترهمپه، لهسهر تۆڕی X نووسیویهتی كه هیواداره پۆستهكه ساخته بێت (چونكه ئهمه رهگهزپهرستانهترین شته كه لهم كۆشكی سپییهوه بینیبێتم.)
ئهو وتی: (پێویسته سهرۆك لایببات).
تیم سكۆت سهرۆكی لیژنهی نیشتمانیی كۆمارییهكانه له ئهنجومهنی پیران، كه باڵی ههڵمهتی پارتهكهیه و بهرپرسه له ههوڵدان بۆ هێشتنهوهی ئهنجومهنی پیران، كه رۆڵێكی سهرهكییه بهرهو ههڵبژاردنهكانی ناوهڕاستی خول له مانگی تشرینی دووهمدا.
نوێنهر مایك لۆلهر، كۆماری له نیویۆرك، وتی: "پۆستهكهی سهرۆك «ههڵهیه و به شێوهیهكی باوهڕپێنهكراو سووكایهتیپێكردنه". نوێنهر مایكل ئاڕ. تێرنهر، كۆماری له ئۆهایۆ، وتی «وێنه رهگهزپهرستانهكان»ی خێزانی ئۆباما «سووكایهتیپێكردن، دڵتهزێن و قبوڵنهكراون.» سیناتۆر رۆجهر ویكهر، كۆماری له میسیسیپی، وتی سهرۆك (پێویسته لایببات و داوای لێبوردن بكات).
دوای ئهوهی پۆستهكه بۆ ماوهی نزیكهی 12 كاتژمێر مابووهوه، ترهمپ سڕییهوه كه پاشهكشهیهكی بهرچاو بوو لهلایهن سهرۆكێكهوه كه مێژوویهكی درێژی ههیه له تۆمهتباركردن به سووكایهتیپێكردن به رهنگپێستهكان.
كاتێك رهخنهكان بهردهوام بوون له زیادبوون، هاوپهیمانانی ترهمپ ههوڵیاندا لۆمهكه لهسهر سهرۆك دوور بخهنهوه به گهواهیدان بۆ كهسایهتی ئهو و وتنی ئهوهی كه كارمهندێكی نهناسراو تاوانبار بووه. قهشهیهك كه پهیوهندی لهگهڵ ترهمپدا ههیه، ئیدیعای كرد كه رۆژی ههینی راستهوخۆ لهگهڵ سهرۆك قسهی كردووه و ترهمپ وتوویهتی كه ئهو ڤیدیۆكهی پۆست نهكردووه و دهزانێت كه وێنهكانی ناو ڤیدیۆكه (ههڵه، سووكایهتیپێكردن و قبوڵنهكراون).
ترهمپ به بهردهوامی "Truth Social" بهكاردههێنێت بۆ گهیاندنی بۆچوونهكانی؛ ئهو و چهند یاریدهدهرێكی جێی متمانه دهستیان به ئهكاونتهكهی دهگات. لاپهڕهكهی تێكهڵهیهكه له سیاسهت، ههڕهشهی سیاسی و، به شێوهیهكی زیادبوو، میمهكانی ژیریی دهستكرد (A.I.) و ڤیدیۆ ساختهكان (deep fakes).
كۆشكی سپی بهزۆری وهڵامی رهخنهكان دهربارهی ئهم جۆره شتانه دهداتهوه به پێداگری، پێكهنین پێی یان ئاماژهدان بهوهی كه رهخنهگران ناتوانن له گاڵته تێبگهن.
مانگی رابردوو، كاتێك ئیدارهكه دانی بهوهدا نا كه وێنهیهكی نێكیمه لیڤی ئارمسترۆنگ، خۆپیشاندهرێكی مینیسۆتا، دهستكاری كردووه بۆ ئهوهی پارێزهره رهشپێستهكهی مافه مهدهنییهكان به شێوهیهكی شێواو و نائارام نیشان بدات، وتهبێژێك وتی كه ئهمه تهنها "میمێك" بووه و (میمهكان بهردهوام دهبن).
له مانگی تشرینی یهكهمدا، كاتێك ترهمپ ڤیدیۆیهكی دروستكراوی ژیریی دهستكردی بڵاوكردهوه كه تێیدا نوێنهر حهكیم جێفریس له نیویۆرك، رێبهری دیموكراتهكانی ئهنجومهنی نوێنهران، به سمێڵێكی ساخته و كڵاوێكی سۆمبێرۆوه نیشان دهدا ( وێنهیهك كه بهڕێز جێفریس به رهگهزپهرستانه و دهمارگیرانه ناوی برد ) جێگری سهرۆك جهی دی ڤانس وتی كه به بڕوای ئهو «پێكهنیناوی» بووه، و ئیدارهكه (كاتێكی خۆش بهسهر دهبات.)
دۆگ های، ستراتیژیستێكی پارتی كۆماری، وتی وهڵامی ئهمجارهی كۆمارییهكان نائاسایی بووه. ئهو وتی كۆشكی سپی (تێگهیشت كه ئهمه چ ههڵهیهكی گهوره بووه، و تێگهیشتن چونكه كۆمارییه ههڵبژێردراوهكان راستهوخۆ دژیان وهستانهوه، كه یهكێكه لهو كاته دهگمهنانهی كه تا ئێستا بینیبێتمان).
وتهبێژێكی خێزانی ئۆباما ئاماده نهبوو لێدوان لهسهر ڤیدیۆكه بدات.
هێرشهكانی ترهمپ بۆ سهر ئۆباما بۆ ساڵانێكی زۆر دهگهڕێتهوه. ههر له ساڵی 2011دا، ترهمپ تیۆری پیلانگێڕی ساختهی "birther"ی گهوره كردهوه كه گوایه ئۆباما له وڵاته یهكگرتووهكان لهدایك نهبووه، و گومانی له شهرعییهتی سهرۆكایهتییهكهی كرد. ساڵی رابردوو، ترهمپ ڤیدیۆیهكی دروستكراوی ژیریی دهستكردی بڵاوكردهوه كه تێیدا ئۆباما لهناو ئۆفیسی كۆشكی سپی دهستگیر دهكرێت، و دواتر له زینداندایه.
خێزانی ئۆباما به دهگمهن وهڵامی هێرشهكانی ترهمپیان داوهتهوه له ماوهی ساڵانی رابردوودا، بهڵام خاتوو ئۆباما، له وتارێكدا له كۆنفرانسی نیشتمانیی دیموكراتهكانی 2024، به راشكاوی باسی لهوه كرد كه بووهته ئامانجی رهگهزپهرستی لهلایهن ترهمپهوه.
خاتوو ئۆباما وتی: "بۆ ساڵانێكی زۆر، دۆناڵد ترهمپ ههموو شتێكی له توانایدا بوو ئهنجامی دا بۆ ئهوهی ههوڵ بدات خهڵك لێمان بترسن. دهبینن، دیدی سنووردار و تهسكی ئهو بۆ جیهان وای لێكرد ههست به ههڕهشه بكات بههۆی بوونی دوو كهسی كۆششكهر، خاوهن خوێندنی باڵا و سهركهوتوو كه رهشپێست بوون".
وتیشی: "ئهمه ههمان فێڵه كۆنهكهیهتی، پێداگری لهسهر درۆی ناشرین، دژه-ژن و رهگهزپهرستانه وهك جێگرهوهیهك بۆ بیرۆكه و چارهسهری راستهقینه كه له راستیدا ژیانی خهڵك باشتر دهكات".
دۆگلاس برینكلی، مێژوونووسی سهرۆكایهتی، وتی كه ڤیدیۆكه (تهنها رهگهزپهرستییهكی توند بوو به بهكارهێنانی كۆنترین چهشن دژی رهشپێستهكان كه مرۆڤ بتوانێت بیری لێ بكاتهوه.)
بهكارهێنانی ناوهڕۆكی دروستكراوی ژیریی دهستكرد لهلایهن ترهمپهوه، ناوهڕۆكه پهراوێزخراوهكانی هێناوهته ناو رهوتی سهرهكی. سهدان بهكارهێنهر، كه رۆژانه به ناوی نهناسراوهوه پۆست دهكهن، ههزاران ڤیدیۆ و وێنهیان بهرههمهێناوه كه حهزی خۆیان بۆ ئیدارهی ترهمپ نیشان دهدهن و گاڵته به دوژمنهكانی سهرۆك دهكهن. كارهكانیان زۆرجار بازاڕی و ههندێكجاریش رهگهزپهرستانهیه.
ترهمپ بووهته بڵاوكهرهوهیهكی چالاكی ئهم جۆره ناوهڕۆكانه.
ئهو زۆرجار خۆی پۆستهكان بڵاو دهكاتهوه له كاتی توڕهییهكانی درهنگانی شهودا، وهك ئهو زنجیره پۆستهی كه شهوی پێنجشهممه ئهنجامی دان. له كاتهكانی تردا، پۆستهكان بۆ یهكێك له یاریدهدهرهكانی دهخوێنێتهوه یان داوا له یاریدهدهرێك دهكات پۆستێك بڵاو بكاتهوه كه بۆی ئاماده كراوه، لهوانهش نوێكارییهكان لهسهر پهیوهندییه نێودهوڵهتییهكان و پشتگیرییه سیاسییهكان. زۆرێك له پۆستهكانی پیلانگێڕی یان گاڵتهجاڕی دڵڕهقانهن بۆ نهیارهكانی.
ئهو ڤیدیۆیهی كه رۆژی پێنجشهممه دووباره بڵاوی كردهوه، وهك تێڕوانینێك بۆ تیۆرییهكانی پیلانگێڕی دهربارهی ههڵبژاردنی 2020 دهست پێدهكات. له بنهڕهتدا له كاتی چالاكییهكی ساڵی 2021دا پهخشكرا كه لهلایهن مایك لیندێل، بهڕێوهبهری جێبهجێكاری MyPillow و یهكێك له چالاكترین بڵاوكهرهوهكانی زانیاری ههڵه دهربارهی ههڵبژاردنی 2020 رێكخرابوو.
گێڕانهوهی ڤیدیۆكه لهلایهن فیل واڵدرۆنه، عهقیدێكی خانهنشینكراوی سوپا كه لهلایهن لیژنهی 6ی كانوونی دووهمهوه بانگهێشت كرابوو بههۆی ههوڵهكانی بۆ ههڵوهشاندنهوهی ههڵبژاردنی 2020.
له كۆتاییدا، ئهو كلیپهی كه خێزانی ئۆباما نیشان دهدات جێگیر كراوه، كه وادیاره له ڤیدیۆیهكی ترهوه وهرگیراوه كه له مانگی تشرینی یهكهمدا لهلایهن بهكارهێنهرێكهوه لهسهر تۆڕی X به ناونیشانی «سهرۆك ترهمپ: پاشای دارستان» بڵاوكرابووهوه.
لهو ڤیدیۆیهدا، چهندین دیموكراتی ناسراو ، لهوانه هیلاری كلینتۆن وهزیری پێشووی دهرهوه، نوێنهر ئهلێكساندریا ئۆكاسیۆ-كۆرتێز له نیویۆرك، سهرۆك شارهوانی زۆهران مامدانی له نیویۆرك، سهرۆكی پێشوو جۆزێف ئاڕ. بایدن و جێگری پێشووی سهرۆك كامالا هاریس، وهك ئاژهڵی جۆراوجۆر نیشان درابوون، له كاتێكدا ترهمپ وهك شێر نیشان درابوو. ڤیدیۆكه بهوه كۆتایی دههات كه ئاژهڵهكان كڕنۆش بۆ ترهمپ دهبهن. (سهرۆك تهنها ئهو بهشهی ڤیدیۆكهی بڵاوكردهوه كه تێیدا خێزانی ئۆباما وهك مهیموون نیشان دهدرێن.)
كوینتن جهیمس، یهكێك له دامهزرێنهرانی Collective PAC، كه ئامانجی ههڵبژاردنی بهرپرسه رهشپێستهكانه له ئهمریكا، ڤیدیۆكهی به «نمایشێكی مینیسترێڵی دیجیتاڵی» چواند.
جهیمس وتی: «ئهو راستییهی كه سهرۆكێكی ئێستا ئێستا ژیریی دهستكرد بهكاردههێنێت بۆ بڵاوكردنهوهی ههمان ئهو وێنه مرۆڤایهتی-داماڵینانهی كه له پڕوپاگهندهی سهدهی نۆزدهههمدا دهركهوتوون، پێویسته ههموو ئهمریكییهك نیگهران بكات، بێ گوێدانه پارتهكهی. ئهمه هێڵێكی بهردهوامه له مینیسترێڵییهوه بۆ Truth Social، و مهبهستهكهش ههمان شته: داماڵینی رهشپێستهكان له مرۆڤایهتییان بۆ كات بهسهربردنی سیاسی.
نووسینی: ئێریكا ئێڵ. گرین، ئیسابێلا كوای و زۆلان كانۆ-یۆنگز
نیویۆرك تایمز
وهرگێڕانی: وێستگهنیوز
PM:03:24:07/02/2026
ئهم بابهته 156
جار خوێنراوهتهوه
لێرەوە کۆمێنت بنوسە لە فەیسبوک دەردەکەوێت