گرنگی پاراستنی زمانی دایک و مەترسییەکانی لەناوچوونی زاراوەکان

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زمان تەنها ئامرازێک نییە بۆ پەیوەندیکردن، بەڵکو کۆڵەکەی سەرەکی ناسنامەی هەر

نەتەوەیەک و سندوقی هەڵگرتنی مێژوو و کلتورەکەیەتی. زمانی کوردی بە هەموو

زاراوە دەوڵەمەندەکانیەوە (کرمانجی، سۆرانی، هەورامی، لوڕی) ڕووبەڕووی تەحەدای

گەورە دەبێتەوە لە سەردەمی جیهانگیریدا، کە تێیدا زمانە گەورەکان کاریگەرییان لەسەر

زمانە ناوخۆییەکان دروست کردووە و مەترسی فەوتانی هەندێک زاراوەی تایبەت هەیە.

پسپۆڕانی زمانەوانی ئاماژە بەوە دەدەن کە پەروەردەکردنی منداڵ بە زمانی دایک،

یارمەتیدەرە بۆ گەشەی ژیری و داهێنان، چونکە مرۆڤ بەو زمانەی بیری لێ

دەکاتەوە، باشتر دەتوانێت گوزارشت لە هەستەکانی بکات. لە کوردستان،

پاراستنی زمانی یەکگرتوو و لە هەمان کاتدا گرنگیدان بە زاراوە جیاوازەکان،

ئەرکێکی نیشتمانییە بۆ ئەوەی ڕەسەنایەتی زمانەکە تێکنەچێت و وشە بیانییەکان جێگەی

وشە کوردییە ڕەسەنەکان نەگرنەوە.

لە چەندین ناوچەی جیهان، زمانەکان خەریکن لەناودەچن چونکە نەوەی نوێ بە زمانە

جیهانییەکان قسە دەکەن. ئەمەش وایکردووە ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان هۆشداری

بدەن لەوەی کە ونبوونی هەر زمانێک بەواتای ونبوونی بەشێک لە شارستانییەتی

مرۆڤایەتی دێت. زمانی کوردی کە مێژوویەکی دێرینی هەیە و خاوەنی هەزاران دەقی

ئەدەبی و شیعرییە، پێویستی بەوەیە لە ڕێگەی تەکنەلۆژیا و میدیاوە زیاتر گەشەی پێ

بدرێت.

مێژووی زمانی کوردی پڕە لە هەوڵ بۆ قەدەغەکردن و سڕینەوە لەلایەن ڕژێمە

جیاوازەکانەوە، بەڵام شاعیران و نووسەران بە بەرهەمەکانیان توانیویانە

زمانەکە بپارێزن. ئەمڕۆ ئەرکی ناوەندە ئەکادیمییەکانە کە فەرهەنگی گشتگیر بۆ هەموو

زاراوەکان دروست بکەن و ڕێگری بکەن لەوەی زاراوە دەگمەنەکان، وەک هەورامی یان

زازاکی، ڕووبەڕووی لەناوچوون ببنەوە.

زمان پارێزەری کلتورە؛ ئەگەر زمان نەما، ئەوا شیعر و گۆرانی و مێژووش نامێنێت. بۆیە

پێویستە لە ناوەندەکانی خوێندن و خێزانەکاندا، بایەخی یەکەم بە زمانی کوردی بدرێت و

وەک شانازییەک سەیر بکرێت کە نەوە دوای نەوە دەگوازرێتەوە.

سەرچاوە: ناوەندی لێکۆڵینەوەی زمانەوانی

PM:11:45:23/05/2026

ئه‌م بابه‌ته 308 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌