‌سایكس بیكۆ
PM:03:16:16/05/2016
ئاریان فەرەج

سەدساڵ لەمەوبەر، دەوڵەتانی سەركەوتووی شەڕی جیهانیی یەكەم، كاتێ میراتی سەلتەنەتی عوسمانلییان دابەشكرد، بە بێ گوێدانە ئیرادە و وویستی گەلانی پێشتر بندەستی سەڵتەنەت و دوور لە دادگەریی و تەنیا لە دیدی بەرژەوەندییە ئیستعمارییەكانی ئەوكاتی خۆیانەوە، میراتەكەیان بەش بەش كرد و كۆمەڵێ دەوڵەتی بە راستە و قەڵەم دروستكراوی سەركاغەزیان رەسم كرد و ناویان لێنان نیشتمان و بە زۆر بەسەر گەلانی ناوچەكەیاندا سەپاندن. یەك لەو نەتەوانەی لەو كەین وبەینەدا نیشتمان و چارەنوسی لە دەستی خۆیدا نەما و بووە سەربەشی ماڵان، نەتەوەی كورد و نیشتمانی كوردان بوو. نمونەبیەكیش لەو وولاتە بەزۆر دروستكراوانەی كە چەند نەتەوە و ئایین و ئایینزایان پێكەوە و بە تۆپزی تێدا ئاخنی ئەو قەوارەیە بوو كە ناویان نا عێراق. ئەو هەنگاوە ئیستعمارییە كورتبینە ناعادیلانەیە لەو دەمەوە ناوچەكەی كردە سەرزەمینی پێكدادان و نەحەوانەوە و ململانێی بێ كۆتا و غیابی ئۆقرەیی سیاسی و خوێنڕشتن . 

هەر بەوەندەش كۆتایی نەهات و ململانێ نێوخۆییەكانی ووڵاتانی دەسكردی سایكس بیكۆ لە سەرزەمینی ململانیی و ناسەقامگیریی نێوخۆییەوە، بوونە بەرهەمهێنەری توندرۆیی و مۆڵگەی هەراشبونی تیرۆر بە تایبەت پاش ئەوەی پشتیوانی چەندین ساڵەی رۆژئاوای ئەوكات لە سەركوتكاری و داپڵۆسین، ئەو ئارامی و ئۆقرەیەی پێ نەهاتەدی كە پارێزەری بەرژەوەندییە ئابوری و ژیارییەكانی ئەوان بوو لە ناوچەكەدا كە هەر لەو پێناوەشدا سایكس بیكۆیان نەخشاندبوو. لە دوا قۆناغیشدا توندرۆیی و تیرۆر و ناسەقامگیری ناوچەكە بووە هەڕەشەیەكی هێندە جددی كە نەك تەنیا بەرژەوەندییەكانی رۆژئاوا لە ناوچەكەدا خستەبەرمەترسی، بەڵكو تەنانەت ژیان و ئاسایشی رۆژئاواییەكان لە ناو ماڵ و ووڵاتەكانی خۆشیاندا پەلاماردرا. 

ووڵاتانی سایكس بیكۆ نمونەی وەك قەوارەكانی عێراق و سوریایان لێ بەرهەم هات كە هەرگیزا و هەرگیز نەبوونە نیشتمان بە هەموو پێوەرەكانی بەدەوڵەت بوون، شكستیان هێنا و لە هەناوی خۆیانەوە هەڵوەشان وخەڵكەكەی ببڕای ببڕ نەبونە هاوڵاتی و هاونیشتمان . 

كورد كە هاودەنگ لەگەڵ زۆر نێوەندی بڕیاربەدەست و نێوەندی تۆژینەوە و ئایندەبینی جیهانی، باس لە حەتمیەتی هەڵوەشانەوەی نەخشەی سایكس بیكۆ و دوبارە داڕشتنەوەی نەخشەی ناوچەكە دەكات، بەهانە و بەڵگەكەی تەنیا بریتی نییە لە وەی كە سایكس بیكۆ مافی كوردی زەوت كردووە و ئێستا جیهان بۆ خاتری ئەجردانەوەی كورد هەڵیدەوەشێننەوە. بەڵكو پێودانگ و لۆژیكی ئەم پێشنبینییە لەوەوە سەرچاوە دەگرێ كە ئەو سایكس بیكۆیەی كاتی خۆی بەرژەوەندییەكانی رۆژئاوای دابین دەكرد، دوای سەد ساڵ و لە هەل و مەرجێكی دیكەدا مایەی هەڕەشەیە بۆ سەر خودی ئەو بەرژەوەندیانە و بۆ سەر ئاشتی جیهانی و ئاماژەكانیشی روونن . 

كەواتە پێداگیری كورد لەسەر مافی چارەنوس و سەربەخۆیی كە لە سەرینی هەڵوەشانەوەی سایكس بیكۆوە فەراهەم دەبێ، تەنیا پشتئەستور نییە بە خەبات و دەست بازو و نەسرەوتنی خۆی، بەڵكو پشتئەستوریشە بەوەی بەرژەوەندی كورد لە ئازادی و سەربەخۆییدا كە جاری جاران پێچەوانەی بەرژەوەندییەكانی جیهان بوو، ئێستا هاوتەریبە لەگەڵ ئەو بەرژەوەندییانە . بەردەوامیی سایكس بیكۆ وەك چۆن بەردەوامیی بندەستیی كورد و مەحرومییەتی لە مافی چارەنووس، ئەوهاش زیانبەخشە بە بەرژەوەندییە ژیارییەكانی جیهان و ئاشتیی جیهتنی. وڵاتێكی دەسكردی وەك قەوارەی عێراقیش كە سایكس بیكۆ هێنایە وجود، بەرلەوەی سەربەخۆییخوازیی كورد هەڵیوەشێنێ، لە هەناوی خۆیەوە هەڵدەوەشێ.


هەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی



Copyright 2018. westganews.net. All Rights Reserved.