‌كورد وەك باڵۆنێك
PM:11:50:21/12/2018
نەبەز گۆران

بیركردنەوە لە ئێستای كورد لەناو كێڵگەی سیاسیی و ئابوورییدا، دەمانخاتە بەردەم كۆمەڵێك پرسیار. ئەو پرسیارانە ناچارماندەكات بەشوێن وەڵامێكی لۆژیكیدا بگەڕێین، تاكوو بزانین كورد لەناو نەخشەی سیاسیی و ئابووریی جیهاندا كەوتوەتە كوێوە؟ ئایا كورد لەناو نەخشەكەدایە، یان لە دەرەوەی نەخشەكە؟ ئایا كورد دەتوانێت بە كردەی سیاسیی كاریگەری لەسەر دەرەوەی خۆی بكات؟ ئەی ئابووریی كورد چ جوڵەیەك دەخاتە ناو ئابووریی جیهانی دەرەوەی خۆی؟ لە هەردوو كێڵگەكەدا_سیاسەت و ئابووریی_ كورد بوونی هەیە، یاخود باڵۆنێكە و هەرجارەو هێزكی گەورە فوی تێدەكات و، خودی هێزەكەش خاڵی دەكاتەوە؟ ئەم مەخلوقە تازەیەی ناو دونیای سەرمایەداریی، ئەگەر بوونی هەیە و بوونەكەی كاریگەرە، بۆچی بەردەوام قەبارەی سیاسیی و دەسەڵاتەكەی بچوك دەبێتەوە؟ هێزە گەورەكانی دونیا لە چ شوێنێكدا كورد دەبینن؟

بۆ گەڕان بەشوێن وەڵامی ئەم پرسیارانەدا_باڵۆن_ لە یاریگاو چێژی گەڕان و بینین دەهێنمنە دەرەوە و، وەك چەمكێكی سیاسیی بۆ وێناكردنی ئێستای كورد مامەڵەی لەگەڵ دەكەم. (باڵۆن یەكێكە لەو كەرەستانەی، پڕدەكرێت لە هەوا، گەشتیار، یان یاریزانێك سواری دەبێت و بەسەر شوێنێكی دیاریكراودا دەگەڕێت بۆ بینینی شوێن و، بۆ وەرگرتنی چێژێكی كاتی.)

(باراك خانا) لە كتێبی(جیهانی دووهەم)دا دەڵێت: " زۆر جار جوگرافییا بەهێزترە، لە هێز." لەوە دەگەڕێین كورد هێزی نییە، واتە هێزێكی نییە هێزبێت لەبەردەم هێزە گەورەكانی دەرەوەی خۆی. هێزێكی هەیە لە چوارچێوەیەكی دیاریكراوی بچوكدا هێزە، ئەم چوارچێوە دیاریكراوەش كاتێك وەك هێز دەردەكەوێت، بەرامبەرەكەی هێزنەبێت. هێزێك نییە لەسەر بنەمای بەرگری پەروەردە كرابێت، هێزێكە هێشتا لە دۆخی _میلیشیایی_ تێپەڕی نەركردوە لە بەردەم هێزە گەورەكانی دەورەوەی خۆیدا، بەرگریی درێژی پێناكرێت و توشی شكست دەبێت.

لە نەبوونی هێزی لەم جۆرەدا، قسە لەسەر هێز ناكرێت، بەرگری پارتیزانانە، یان پەلاماردانی كاتی بۆ شوێنێك، ئەم هێزە ناكاتە هێزێك لەبەردەم هێزە گەورەكانی دەرەوەی خۆیدا توانای بەرگریی بەردەوامی هەبێت و، هێزەكانی دەرەوەی خۆی لە وێستگەیەكدا بوەستێنێت.

ئەگەر هەمان ئەو رستەیە بگۆڕین بیكەین بە. " زۆرجار جوگرافییا گرنگترە لە كردەی سیاسیی." جارێكی دیكە دەكەوینە بەردەم وەستان.

كردەی سیاسیی كورد كاریگەرییەكی ئەوتۆی نییە تا دەرەوە ناچار بكات، لەسەر ئەم كردە سیاسییانە دونیابینی خۆی بۆ كورد و دەرەوەی كورد بگۆڕێت.

هەموو كردە سیاسییەكانی كورد، لە سنوورێكی دیاریكراو لە كاتێكی دیاریكراودا مانایان هەیە. ئێمە ناپرسین ئەو كردە سیاسییانەی كورد كامانەن جیهانی دەرەو زلهێزەكانی ناچاركردوە وێناكردنیان بۆ كورد بگۆڕن، چونكە لەواقیعی سیاسیدا بەر كردەیەكی لەو جۆرە ناكەوین.

ئەوەی هەیە هەندێك جوڵەی دەرەوەیە بۆ ناو جوگرافییای دیاریكراوی ئێستای كورد، كۆی ئەو جوڵانەش پەیوەندییان بە بەرژەوەندییەكانی دەرەوە هەیە. هەرچۆن لە چەمكی هێزدا ناتوانین سەیری هێزی كورد بكەین لە بەرامبەر هێزی دەرەوە، لە كردەی سیاسیشدا هەمان دیمەن دێتەوە بەر لێكدانەوەكان. كردە سیاسییەكانی ئێمە كاریگەرییەكیان لەسەر دونیای دەرەوە نییە و زۆرجاریش دۆخی باڵۆنبوون فولە كارەكتەرە سیاسییەكان دەكات و، جۆرێك وێنای خۆیاندەكەن دونیا لە ژێر هەیمەنەی كردەكانی ئەواندایە و تووشی ئاوەژوكردنەوەیەك دەبن و كۆتایی دیمەنەكە بەشكست وەڵامدەدرێتەوە.

لەبارەی جوگرافییاوە پێویستە لە خۆمان بپرسین. ئایا لەلای زلهێزەكانی دونیا، ئایدیاییەك یان پرۆژەیەك لە ئارادایە بۆ گۆڕینی نەخشە كۆنەكەی دونیا و رۆژهەڵات؟ ئایا ئەو سیستەمەی ئێستا دونیا بەرێوە دەبات_سیستەمی سەرمایەداریی_ هیچ ئامادەگییەكی تێدایە بۆ گۆڕینی نەخشە كۆنەكە؟ بۆ وەڵامی ئەم پرسیارانە دوو لێدوانی وتەبێژی زلهێزەكانی دونیا دەخەینە روو. وتەبێژی كۆشكی سپی دەڵێت: " ئێمە لەگەڵ عێراقێكی یەكگرتووی بەهێزداین." وتەبێژی بەرگری روسیا دەڵێت: " سوریایەكی یەكگرتوومان دەوێت." هەردوو لێدوانەكە پەیوەندیان بە دوو شوێنەوە هەیە، لەو دوو شوێنەدا كورد خەونی خۆ جیاكردنەوە، دروستكردنی كیانێكی سەربەخۆ دەبینێت.

تێگەیشتن لەم دوو لێدوانە ئالۆزكردنی ناوێت، كورد لە ناو نەخشەی چوار دەوڵەتدایە، لەم قۆناغەدا پرۆژەیەك و ئایدیاییەك نییە بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەو چوار دەوڵەتە و دروستكردنی دەوڵەتێكی نوێ‌. ئەوەی هەیە، تەنها دروستكردنی _هەرێم_ە، لە چوارچێوەی نەخشەی ئەو دەوڵەتانە و دەرنەچوونە لەو نەخشەیە. (ئەكرێت وەك خەون، وەك ئایدیای سیاسیی و ئەدەبی، لەناو كورددا باس لەو دەوڵەتە بكرێت، ئەما لە واقیعدا رووبەروو بوونەوەی دونیاییە و، گرنگە لە قۆناغێكدا ئەو كردەیە ئەنجام بدرێت، قۆناغی خۆی بێت.)

با وێناكردنەكە بگۆڕین و سەیری سیستەمە سەرمایەدارییەكە بكەین. سیستەمێك بوونی هەیە كە پێی دەوترێت (سیستەمی جیهان).

ئەم سیستەمە لەسەری سەرەوەی هەڕەمەكە دانیشتووە، نەخشەی دونیا لەبەردەمیدایە و بەردەوام لەم نەخشەیەدا بەشوێن بازاردا دەگەڕێت.

گەر ئاڵوگۆڕێك لە نەخشەكەدا رووبدات، ئاڵوگۆڕی بازار روودەدات. واتە: _هەڵوەشاندنەوەی چوار دەوڵەت، بۆ دروستكردنی دەوڵەتی خەونەكانی كورد_لەم ساتەدا سیستەمەكە بەتەواوەتی توشی ئاڵۆزی دەكات، لەگەڵ ئەوەشدا گەر رووبدات، ئەشێت لە چەندین شوێنی دونیا داوای جیابوونەوەو دەسكاریكردنی نەخشەكان بكرێت، سیستەمەكە ناچارە سەرلەنوێ‌ نەخشەیەكی دیكەی ئابووریی دروستبكات و بە پێی ئەو نەخشە نوێیە بۆ بازاری خۆی بگەڕێت. كاتێك ئەم وێناكردنە دەبینین، دەبێت چۆن بیربكەینەوە؟ ئایا نەخشەی رۆژهەڵاتی گەورە دەگۆڕێت لە پێناو میللەتێك؟ ئەم دوو پارچە دیاریكراوەی ئێستا هەیە، لەناو سیستەمەكەدا وەك دوو بازاری بچكۆلە دەبینرێت، هەریەك لەم دوو بازارە بچكۆلەیە بۆ ساغكردنەوەی كۆمەڵێك كاڵاییە بۆ دراوسێكان و، بۆ بەرهەم هێنانی وزەیەكی دیاریكراوە بۆ هەناردەكردنی_نەوت و غاز_ بەڵام بەرهەم هێنانەكە لە چوارچێوەی سیستەمەكە، نەك لە دەرەوەی سیستەمەكە. دروستكردنی ئایدیای جیاكردنەوە و سەربەخۆبوونی ئابووریی، بۆخۆی دروستكردنی فەزایەكە بۆ تێكشكان، چونكە ئەو ئایدییانە خۆستنە دەرەوەی سیستەمەكەیە.

یەكێك لە هەڵە گەورەكانی دەستەیەك لە سیاسیی كورد ئەوكاتە دەستی پێكرد، لە هەرێم چەمكی _ئابووریی سەربەخۆ_ یان هێنایە ئاراوە.

ئەم چەمكە هێنانە دەرەوەی كوردبوو، لەناو نەخشە جیهانییەكەی سیستەمی ئابوورییدا، ئەم هێنانە دەرەوە كۆدەنگییەكی دژی وەرگرت، لە تەنیشت ئەم خۆ هێنانە دەرەوە ئابوورییە، جارێكی كە لەرووی سیاسییەوە كورد داوای _سەربەخۆبوون_ی كردە بنەمایەك بۆ خۆهێنانە دەرەوەیەكی سیاسیش، هەردوو دیوەكە دونیای دەرەوەی كوردی ناچاركرد، پرۆژەی _لە قاڵبدان_ بەكار بهێنن تا نەخشە گەورەكەی رۆژهەڵات ئاڵوگۆڕی بەسەردا نەیەت. لەو چركە ساتەی گوتاری_سەبەخۆیی ئابووریی_ بەرزكرایەوە لێكۆنییەنەوەی دروست نەكرا لەسەر ئەم گوتارە و، زۆر روكەشانە لە تەنیشتیدا دەستەی بە باڵۆنكراوی سیاسیی گوتاری_سەربەخۆیی سیاسییان_ بەرزكردەوە و، دەرئەنجامەكەی _لەقاڵبدان_ بەرهەمەكەی بوو.

بۆ ئەوەی زۆر سەركۆنەی ئەو گوتارە بێبەرهەمە نەكەین و بزانین دەرەوە چۆن لە كورد و رۆژهەڵات دەروانێت، بەتایبەت رۆژئاوا و زلهێزەكانی دونیا، دەگەڕێمەوە بۆتێزەكەی (ئیدوارد سەعید) لە كتێبی (رۆژهەڵاتناسی)دا دەڵێت: " رۆژهەڵات شانۆیەكە بۆ پیشاندانی كردەكانی رۆژئاوا." لە تەنیشت ئەم تیزەوە رووبەرووی ئەو پرسیارەماندەكاتەوە: بۆچی رۆژهەڵات ناسی هەیە و رۆژئاوا ناسی نییە؟ ناچینە سەر وەڵامی پرسیارەكەی كە لەدەرەوەی بابەتی ئەم وتارەیە، راستەوخۆ دەرگیری شانۆكە دەبین. رۆژهەڵات وەك وێنە گەورەكە دەبێتە شانۆیەك رۆژئاواییەكان تا كردەكانی خۆیانی تێدا نمایش بكەن. لەو شوێنەی شانۆكە پێویستی بە نمایشی توندە، هێزی توند و گروپی توندی تێدا بەرهەم دێت، لەو شوێنەی شانۆكە پێویستی بە كارەكتەری فریشتە ئاساییە، ئیدی رۆژئاوا و زلهێزەكان بەشوێن بەرهەم هێنانی كارەكتەرێكدا دەگەڕێن، ئەو رۆڵە ببینێت. لەو شوێنەش شانۆكە پێویستی بە ئاڵوگۆری نرخەكانەوە هەیە، هەرجارە و لە گۆشەیەكی رۆژهەڵاتدا ئاڵوگۆڕ بە نرخەكانەوە دەكرێت و زلهێزەكان و سیستەمە سەرمایەداریییەكەیان گەشەی تێدا دەكەن.

كورد لەم نەخشە گەورەیە چییە؟ جگە لە باڵۆنێك هیچی كە هەیە؟ دواهەمین لێدوانی سەرۆكی ئەمریكا_دۆناڵد ترامپ_ ئاماژەیەكی گرنگ بوو تا ئێمە وێناكردنی كوردیی تێدا ببینین. گەرچی پرسیارەكان بۆ رۆڵ و پشتگیری ئەمریكابوو لە كورد، ئەما سەرۆك _دۆناڵد ترامپ_ تەنها دەیگووت: " كوردەكان ئازان، من ئازام خۆشدەوێت." تەئویلی سیاسییەتی ئەمریكا بۆ كورد، مامەڵەكردنە لەتەك جەنگاوەرێك. ئەو جەنگاوەرەی هەركاتێك لە رۆژهەڵاتدا مەترسییەك كەوتە سەر سیستەمی سەرمایەداریی، جەنگاوەرەكە بەكار بهێنرێت وەك دژێك بۆ رەوینەوەی ئەو ترسە. جەنگاوەر لە دونیای سەربازیی، لە دونیای شۆرشیش، كائینێكی ئاراستەكراوە. كائینێكە دور لە هوشیاریی، دور لە ئاگایی وەك دژێك بەكار دەهێنرێت و بەكار هێنانەكەشی لە كاتێكی زەمەنی دیاریكراودایە.(جەنگاوەر و سۆرشگێڕ دوو چەمكی جیاوازن) پێدەچێت هەندێك لە كوردە خۆشباوەڕەكان بەو وێناكردنەی سەرۆك _دۆناڵد ترامپ_ زۆر خۆشحاڵبووبن. بیریان لەوە نەكردبێتەوە پەراوێزخستنی كلتوور، فەرهەنگ، ، ماف، هەموو ئەو پرۆژانەی میللەتێك لەسەری دەژی و مێژووێكی هەیە، كورت ناكرێتەوە بۆ بە جەنگاوەر بوونی. كورتكردنەوەی میللەتێك تەنها بۆ چەمكی شەڕكەرێكی ئازا، رێك ئەو تێگەیشتنە دروستەیە جیهانی دەرەوە بۆ كورد هەیەتی و ئەمڕۆ لە رێگای زمانی سیاسییەكەوە دێتە دەرە.

هەموو ئەو رۆژهەڵات ناسانە، یان ئەو نووسەرو سیاسیانەی وێنای كوردییان كردوە، هەر لە _مستەر ریچ، كارڵ مایی، پیتەر گابڕێڵ، باراك خانا، كیسنجەر... هتد بەم جۆرە وێنەی كورد دەكێشن. (میواندۆستن، ئازان، خێڵەكین.) لە دەرەوەی ئەم سێ‌ چەمكە دیدگایەكی دیكەیان نییە، هەندێكجار دیدگاكانیان دەبەنە دۆخێكی كۆمیدیی و وەك میللەتێكی _دڵپاك_ نەزان_ خۆشباوەڕ_ مامەڵەی لەگەڵ دەكەن. ناكرێت لە ئێستادا ئەو دیكە بۆ كورد بەهەند وەرنەگرین و بمانەوێت بە كاتێكی كەم، تەواوی ئەو وێناكردنە بگۆڕین و بیخەینە دۆخێكی دیكەوە، كە ئەوان بۆ كورد هەیانە. ئەوانەی جیهانی دەرەوە كاتێك كورد قبوڵدەكەن لەناو نەخشەكانیاندا بێت. وەك (ئیدوارد سەعید) دەڵێ‌: لەناو شانۆكەدا. لە دەرەوەی ئەو شانۆیەی ئەوان بەرهەمیانهێنانەوە نمایشكێكی جیاواز بوونی نییە.

بۆیە دەبێت لە كورد بپرسین: بوونی تۆ لەم سیاقەدا چ جۆرە بوونێكە؟ بۆ وەڵامی پرسیارەكە دەچمە سەر بە باڵۆنبوونی كورد. ئەگەر دوای ساڵانی (1991) هەرێم بە نمونەیەك تەماشا بكەین، رێگامان بۆ خۆشدەكات لەم بەباڵۆنبوونە تێبگەین. سەرەتای دروستبوونی هەرێم، سەرەتای دروستبوونی نەخشەیەكی دیاریكراو بوو لە لایەن زلهێزەكان و رۆژئاواوە. ئەم نەخشەیە سنوورێكی زۆر بەباشی دیارە و سنوورێكی بە پێی ئاڵوگۆڕەكان ئاڵوگۆڕی بەسەردا دێت. ئەو سنوورەی تایبەتە بە جیاكردنەوەی_عێراق و ئێران_ عێراق و سوریا_ عێراق و توركیا_ زۆر بەباشی روونە و پەیوەندی بە نەخشە كۆنەكەوە هەیە كە رۆژئاوا و زلهێزەكان كێشاویانە، هیچ كام لە دەوڵەتەكان ناتوانن ئاڵوگۆڕ بەسەر ئەم سنوورەدا بهێنن، تا كۆدەنگییەكی گەورەی جیهانی لەسەر نەبێت. بەڵام سنوورەكەی ناوەوە پەیوەندی بە هەرێم و ناوەند هەیە، ئەشێت زوو زوو ئاڵوگۆڕی بەسەردا بێت و، هەندێكجار بۆ هەرێم فراوانبێت و هەندێكجار بچوك بكرێتەوە.

رووداوەكانی ساڵانی رابردوو، ئاماژەن بۆ ئاڵوگۆڕی ئەو سنوورە لەنێوان هەرێم و ناوەنددا. بەڵام بەم هەموو رووداوانەشەوە هێشتا كێشە لەم باڵۆنە هەیە. ئەم باڵۆنە بەپێی _جەو_ مامەڵەی سیاسیی دەكات. لەو شوێنەی گرنگی پێدەدەن و فوی تێدەكەن، ئیدی پێی وایە دونیا لەژێر هەیمەنەی ئەمدا دەژیت و دەكەوێتە ململانێوە لەگەڵ هێزە گەورەكانی دونیا و دەوڵەتەكانی دەوروبەریدا.

خوێندنەوەیەكی لۆژیكی سیاسیی و ئابووریی شك نابات تا لە دۆخی باڵۆنبوون بێتە دەرەوە و سەیری واقیعە سیاسیی و ئابوورییەكەی جیهان بكات.

لەگەڵ هەر فڕیودانێكدا كە هەندێك شوێنی دونیای پیشاندەدەن، وێنە راستەقینەكەی خۆی لەبیردەكات و _دۆنكیشۆت_ ئاسا، خۆی لێدەبێتە رزگاركەر و پاڵەوانی دونیا. كاتێكیش شانۆكە بۆ بابەتێكی نوێ‌ دەگۆڕێت و باڵۆنەكە خاڵیدەكرێتەوە، دەستدەكات بە نەفرەتكردن و هێنانی چەمكی كۆنی _وەفا و بێوەفایی_ بۆ بەردەوامیدان بەو گوتارە سمبولییەی شكست دادەپۆشێت.

تا ئەم چركەساتەش كێڵگەی سیاسیی كورد و كێڵگەی ئابووریی كورد، ناتوانێت خوێندنەوەیەكی دروست بۆ خۆی و دەرەوەی خۆی بكات. بەردەوام پێویستی بەوەیە لە شكستەكاندا گوتارێكی پڕ لە سمبولی بەرزبكاتەوە و شكستەكانی خۆی بە ئەویتری دەرەوەی خۆی هەڵواسێت و لەسەر بنەمای چەمكە كۆنەكانی _وەفا و بێوەفایی_ مامەڵە لەگەڵ واقیعی سیاسیی و ئابوورییدا بكات. كاتێكیش لە دۆخی باڵۆنبووندایە، بینینی هێندە كورتدەبێتەوە تەنانەت هەڕەشە لە دونیای دەرەوەی خۆی دەكات. ئەگەر لە دۆخێكی لەم جۆرەدا دەنگێك بێت بەكارەكتەرەكانی ناو ئەم دوو كێڵگەیە بڵێت: ئەوەی هەیە بەرهەم و رووبەری ئێمە نییە، بەڵكو بەرهەم و رووبەری دونیای دەرەوەیە و بەپێی بەرژەوەندییەكانی خۆیان ئاڵوگۆڕی بەسەردا دەهێنن، ئەو دەنگە دەخەنە ناو بازنەی دژە نەتەوە و دژە كوردەوە و بە چەمكە سواوەكانی سەدەی كۆنی ناو گوتاری ناسیونالیزم مامەڵەی لەگەڵ دەكەن.

گوتاری ناسیونالیزمی كوردیی، گوتارێك نییە بۆ ئێستای ئەم سەردەمە بەكەڵك بێت و بتوانی ئەم سەردەمەی پێبخوێنێتەوە. ئەو گوتارە لە سیاقەكەی خۆی هێنرایە دەرەوە و بە ئایدۆلۆژیای حیزبی بارگاوی كرا، كرایە كەرەستەیەك بۆ تاقمێكی لە سیاسیی و بازرگان، ئەو تاقمە لە سیاسیی و بارزگان نەك هەر خودی گوتارەكەیان وێرانكرد، بەڵكو ئەو ئایدیاییەشیان وێرانكرد لە پشت گوتارەكەوە كاری بۆ بەرهەم هێنانی جۆرێكی تر لە ژیان و جۆرێكی تر لە حوكومڕانی دەكرد. جیهانی دەرەوە و زلهێزەكان لە سواوی ئەم گوتارە تێدەگەن، چونكە خۆیان بەرهەمهێنەری بوون و كورد بە رێگای _ئیستراد_ بۆی گوازرایەوە. خوێندنەوەی جیهانی دەرەوە بۆ كورد خوێندنەوەیەكی نادروست نییە، لەوە تێدەگەن ئەم جۆرە لە گوتار بەردەوام پێویستی بە رەمز و پیرۆزیی و بەباڵۆنكردن هەیە، بۆیە لە هەرچركەساتێكی زەمەنیدا بخوازن ئەو دۆخە دروستدەكەن و حەشاماتی دەوری گوتاری ناسیونالییزمیش دەكەوێتە ناو شانۆكەوە. تێپەڕاندنی دۆخی باڵۆنبوون، تێپەڕاندنێكە دەمانخاتە ناو كێڵگەیەكەوە بیركردنەوە شوێنی سیمبولەكان و رەمزەكان و پیرۆزییەكان بگرێتە و ئیدی باڵۆنبوون نەبێتە بنەمایەك بۆ ساتێكی دیاریكراوی پڕ لە حەشامات.

بۆ پشتبەستەن لە تێپەڕینی باڵۆنبوونی كورد، تێزەكەی (داود ئوغڵو)_بەسفركردنەوەی كێشەكان_ تێزێك نییە بەكەڵكی ئەم قۆناغەو قۆناغەكانی دواتریش بێت، ئەم تێزە كاتێك گرنگی خۆی هەیە، دەوڵەت هەبێت، پایەكانی دەوڵەت بەهێزبن و چوارچێوەی دیاریكراوی خۆت هەبێت و دانپیانانت هەبێت. لە سەردەمێكدا كارەكتەرەكانی ناو گوتاری ناسیونالیزمی حیزبی سەرقاڵی ئیشكردنبوون بەم تێزە، بەبێ‌ ئەوەی خوێندنەوەیەكی دروستیان بۆ چوارچێوەی نەخشەی كورد هەبێت. كورد مەحكومە بە نەخشەیەك دابەشكراوە بەسەر چوار دەوڵەتدا، لە هەرچركەساتێكدا هەوڵبدەی بۆ _بەسفركردنەوەی كێشەكان_ لەگەڵ ئەم چوار دەوڵەتەدا دیسانەوە دەچیتەوە ناو بازنەی ئەویتر نەناسین و خۆ نەناسین. كێشەكانی كورد لەگەڵ چوار دەوری خۆی، كێشە گەلێكن بیركردنەوە لە سفركردنیان، جۆرێكە لە دونیانەبینی.

لەبری ئەم تێزە دەكرێت چەمكی _خۆگونجاندان_ بۆ ئێستای ئەم قۆناغە گرنگ بێت. خۆگونجاندان لە چوارچێوە گەورەكەدا، نەك لە چوارچێوە حیزبی و گروپ گەرادا. خۆگونجاندان چەمكێكە لە تەنیشتیدا _خۆبونیادنان_ بوونی هەیە. ئەم چەمكە لە سیاقێكی بچوكدا دەربهێنرێت و بخرێتە ناو چوارچێوەیەكی گەورەترەوە، دەبێتە دەروازەیەك بۆ تێپەڕین لە دۆخی باڵۆنبوونی كورد و، دۆخی بە كەرەستەبوونی كورد. هەڵبەتە ئەم چەمكە دونیایەك رەهەندی هەیە و پێویستە رەهەندەكانی بە باشی هەڵبسەنگێنرێن تاكو بە باشی ببێتە پرۆژەیەكی گەورە و دونیابینییەكی نوێ‌ بۆ كورد بخاتە روو لەگگەڵ دەوروبەری خۆی پاشان لەگەڵ دونیای زلهێزەكان و سیستەمە جیهانییەكە. گەر لەو سیاقە فراوانەدا مامەڵە لەگەڵ ئەم چەمكە بكرێت و وەك تیزێكی نوێ‌ بەكار بهێنرێت بۆ كورد و دەرەوەی كورد، ئەكرێت هەنگاوێكی دروستبێت بۆ تێپەڕینی بەباڵۆنبوون، گەر لەناو سیاقە بچوكەكەدا بەكارهاتەوە، جارێكی دیكە هەمان مێژوو دێتەوە بەردەمان، كە كێڵگە سیاسیی و ئابوورییەكە لە رابردوودا بەرهەمی هێناوە.



ئه‌م بابه‌ته 508 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌
هەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی



Copyright 2018. westganews.net. All Rights Reserved.